Tamara Leonidowna trzymała w dłoni mój drewniany młotek, kiedy Artur wszedł do kuchni i zobaczył roztrzaskaną głowę marionetki.
Była sobota, kilka minut po dziewiętnastej. Na stole stygła zupa, w przedpokoju pachniało mokrymi butami, a z balkonu dobiegał metaliczny stuk narzędzi. Mój rycerz leżał na podłodze z odłamanym ramieniem. Włożyłam w niego sześć dni pracy.
— Mamo, co ty robisz? — Artur zatrzymał się w drzwiach.
Tamara Leonidowna odłożyła młotek na obrus.
— Naprawiam bałagan. Ta lalka wisiała krzywo i spadła.
— To nie lalka — powiedziałam. — To figura do przedstawienia. Jutro miałam ją oddać.
— Gdyby była dobrze zrobiona, nie rozpadłaby się od dotknięcia.
Poczułam, jak pod żebrami zaciska mi się zimny węzeł. Nie chodziło już o drewno. Chodziło o to, że od trzech tygodni każdy przedmiot w tym mieszkaniu przestawał być mój.
Tamara mieszkała z nami od pogrzebu teścia. Miała zostać na miesiąc. Przez pierwsze dni dziękowała za herbatę, układała koce i mówiła do mnie „dziecko” takim tonem, jakby sprawdzała, ile jeszcze wytrzymam. Potem przeniosła moje książki do schowka, wyniosła farby na balkon i zajęła pracownię zdjęciami zmarłego męża.
Na półce stał teraz jego mosiężny zegar. Co godzinę wybijał pełną godzinę, nawet jeśli nikt nie chciał tego słuchać.
— Artur, powiedz jej — zaczęła Tamara. — Człowiek wraca z pracy, a tu zamiast obiadu deski, klej i te jej upiorne lalki.
Artur był blady po zmianie w oceanarium. Pachniał chłodną wodą i środkiem do czyszczenia szyb. Spojrzał na mnie, później na złamanego rycerza.
— Nika, może zrobisz nowego?
— Miałam go zrobić dla teatru. Termin jest jutro.
— To tylko kawałek drewna — powiedziała Tamara.
— Dla ciebie wszystko jest tylko czymś, co można wyrzucić.
Jej usta drgnęły.
— Słyszałeś? Obraziła mnie we własnym domu.
— To jest również mój dom — odparłam.
— Właśnie. Twój nie.
Artur otworzył usta, lecz nie zdążył odpowiedzieć. W przedpokoju zadzwonił telefon. Tamara odebrała go od razu i włączyła głośnik.
— Tak, Zosiu. Jestem u dzieci. Nie, jeszcze nie powiedziałam. Ona ciągle tu siedzi.
Zamarłam.
— Mamo — powiedział Artur ostrzegawczo.
— Co? Przecież prawda nikogo nie zabija. Twoje siostry przyjadą jutro. Wszystko będzie jasne.
— Co ma być jasne? — spytałam.
Tamara spojrzała na mnie spokojnie. W ręce obracała mały mosiężny klucz, który wcześniej wisiał przy zegarze teścia.
— Zobaczysz. Jutro przy stole podpiszemy pewną rzecz. A potem przestaniesz udawać, że to mieszkanie należy do ciebie.
Artur gwałtownie podniósł głowę.
— Mamo, o czym ty mówisz?
Nie odpowiedziała. Podeszła do kredensu, wyjęła z szuflady granatową teczkę i położyła ją na stole. Jej palce zatrzymały się na metalowym zapięciu, a ja zrozumiałam, że tym razem nie chodzi o przestawione słoiki ani o rozbitego rycerza.
Tamara wsunęła klucz w zamek teczki i zaczęła go obracać…
CZĘŚĆ 2
Zamek ustąpił z cichym trzaskiem. Ten dźwięk przeszedł przeze mnie jak prąd.
W kuchni było kilka minut po dziewiętnastej trzydzieści. Zegar teścia wybijał kwadrans, a każda metalowa nuta odbijała się od szyb szafki. Tamara wyjęła z teczki białą kopertę, lecz nie podała jej nikomu.
— Jutro — powiedziała.
— Jeśli to dotyczy mieszkania, przeczytamy teraz — odparłam.
— Nie będziesz mi rozkazywać.
Artur stanął między nami.
— Mamo, pokaż dokument.
Tamara schowała kopertę pod sweter.
— Ty zawsze byłeś łatwowierny. Właśnie dlatego muszę myśleć za ciebie.
— Przestań mówić tak, jakbym był dzieckiem.
— Dopóki ona cię nie omotała, miałeś rozum.
Poczułam pieczenie w dłoniach. Na palcu wciąż miałam zaschnięty klej, a pod paznokciem cienką drzazgę z rozbitej marionetki. Zacisnęłam rękę, żeby nie pokazać, jak bardzo trzęsą mi się palce.
Tamtej nocy Artur spał niespokojnie. O drugiej trzydzieści wstałam, żeby napić się wody, i zobaczyłam światło w pracowni. Tamara siedziała przy moim stole, choć przeniosła go już na balkon. Przeglądała szkice do „Błękitnego ptaka”. Na kolanach miała album z fotografiami teścia.
— Proszę wyjść — powiedziałam.
Nie drgnęła.
— Twój teść też rysował.
— Nie wiedziałam.
— Nikt nie pytał.
Podniosła kartkę. Na marginesie widniała moja notatka: „Każda postać musi mieć własny ciężar”.
— Całe życie robiłam to, czego ode mnie chciano — powiedziała cicho. — Pilnowałam rozkładów, dzieci, jego choroby. A ty urządzasz sobie warsztat i nazywasz to pracą.
— To jest moja praca.
— Praca nie może wyglądać jak bałagan.
— Pani nie chodzi o porządek.
Po raz pierwszy nie odpowiedziała od razu. Jej twarz stwardniała.
— Jutro przyjadą Lena i Milena. Przy nich zapytam cię, czy zamierzasz odejść dobrowolnie.
— Nie odejdę z własnego mieszkania.
— Zobaczymy.
Rano, o ósmej, znalazłam w skrzynce awizo i wiadomość od dyrektora teatru. Moja umowa została wstrzymana. Ktoś zadzwonił do niego i powiedział, że mam problemy rodzinne, a zamówienie nie będzie gotowe.
Zadzwoniłam natychmiast.
— Panie Romanie, kto do pana dzwonił?
— Nie mogę podać nazwiska — odparł po chwili. — Ale znał szczegóły pracy. Wiedział o terminie i o zaliczce.
Spojrzałam na Tamara siedzącą przy stole. Obierała jabłko długim, cienkim nożem. Skórka spadała na talerz jednym nieprzerwanym spiralnym pasem.
— Zrobiłaś to? — spytałam.
— Nie wszystko, co dzieje się wokół ciebie, jest moją winą.
— Ktoś chciał odebrać mi zlecenie.
— Może po prostu wszyscy zobaczyli, że się do tego nie nadajesz.
W południe przyjechały Lena i Milena. Lena miała czerwony płaszcz i ciężką torbę z zakupami. Milena pachniała ostrymi perfumami i od razu zaczęła fotografować mieszkanie.
— Mamo, gdzie mamy postawić pudła? — spytała Lena.
— W pokoju Weroniki — odpowiedziała Tamara.
Artur wszedł do kuchni.
— Co to ma znaczyć?
Milena uśmiechnęła się bez cienia zakłopotania.
— Tylko na kilka dni. Przecież jesteśmy rodziną.
— Nie ustalaliśmy tego — powiedziałam.
Tamara podniosła białą kopertę.
— Właśnie dlatego zwołałam wszystkich. Twój teść zostawił sprawę, o której Artur nic nie wie. A jeśli ten dokument jest tym, czym powinien być, Weronika nie będzie miała już żadnego powodu, żeby tu mieszkać…
CZĘŚĆ 3
— Otwórz ją, mamo — powiedział Artur.
Była niedziela, czternasta dziesięć. Na stole stała nietknięta szarlotka, a obok talerza leżała moja uszkodzona marionetka. Milena trzymała telefon nad kopertą, jakby czekała na widowisko. Lena nerwowo pocierała srebrny guzik płaszcza.
Tamara rozerwała papier.
W środku znajdowały się trzy kartki, potwierdzenie przelewu i odręcznie zapisany zeszyt. Na pierwszej stronie widniało nazwisko teścia: Gienadij Leonidowicz.
— To umowa sprzedaży mieszkania — powiedziała Tamara. — Gienadij podpisał ją przed śmiercią. Kupujący wpłacił zaliczkę. Mamy się wyprowadzić do końca miesiąca.
Artur pobladł.
— Jakiej sprzedaży? To mieszkanie należy do mnie.
— Należało — poprawiła go. — Twój ojciec miał długi.
Wtedy ktoś zapukał. Do mieszkania weszła starsza kobieta w granatowym berecie. Znałam ją z widzenia. Pani Halina mieszkała piętro niżej i podlewała kwiaty na klatce schodowej.
— Przepraszam, że bez zapowiedzi — powiedziała. — Ale obiecałam Gienadijowi, że przyjdę, jeśli Tamara pokaże ten papier.
Tamara zerwała się z krzesła.
— Nie masz tu czego szukać.
Pani Halina położyła na stole mały notes z popękaną okładką.
— Mam. Byłam świadkiem, kiedy podpisywał oświadczenie. Powiedział, że mieszkanie ma zostać dla Artura i jego żony, a Tamara ma prawo w nim mieszkać do końca życia. Sprzedaż bez ich zgody była niemożliwa.
Milena przestała fotografować.
— Co ty opowiadasz?
— To, co słyszałam. Gienadij wiedział, że Tamara chce sprzedać mieszkanie, żeby spłacić pożyczki zaciągnięte dla was obu.
Lena odsunęła krzesło.
— Mamo, mówiłaś, że pieniądze były na leczenie taty.
Tamara spojrzała na córki. Jej palce zacisnęły się na brzegu stołu.
— Nie rozumiecie.
— Rozumiemy aż za dobrze — powiedział Artur. — Podrobiłaś mój podpis?
Pani Halina wyjęła z notesu kopię dokumentu. Podpis Artura widniał pod umową, ale litery były krzywe i zbyt ciężkie. Artur popatrzył na nie długo.
— Nigdy tak nie podpisuję.
— Podpis był potrzebny tylko do wstępnej umowy — wyszeptała Tamara. — Chciałam uratować waszą rodzinę.
— Nie. Chciałaś kupić spokój za moje mieszkanie — powiedziałam.
W głowie nagle wszystko połączyło się w jedną całość: wyniesione rzeczy, telefony do teatru, nacisk na wyprowadzkę. Tamara nie chciała mnie tylko upokorzyć. Chciała, żebym sama odeszła, zanim pojawi się kupujący.
Artur podniósł zeszyt.
— Tu są numery kont i daty przelewów. Skąd to masz?
— Twój ojciec prowadził zapiski — odparła Halina. — Bał się, że po jego śmierci wszystko spadnie na ciebie.
Tamara usiadła. Jej twarz, dotąd twarda jak wysuszona glina, nagle się zapadła.
— Dziewczyny miały problemy. Jedna straciła pracę, druga podpisała kredyt. Gienadij odmówił. Powiedział, że nie sprzeda mieszkania. Więc zrobiłam to sama.
— A mnie chciałaś wyrzucić, bo wiedziałam, gdzie jest moja pracownia? — spytałam.
— Chciałam, żebyś odeszła, zanim Artur zrozumie, że przez ciebie niczego nie dostanie.
Artur odsunął od siebie kopertę.
— Przez nią? To ty zabrałaś mi dokumenty. To ty zadzwoniłaś do teatru.
W tej chwili zadzwonił telefon leżący przy cukiernicy. Na wyświetlaczu pojawiło się nieznane nazwisko. Tamara spojrzała na ekran i przestała oddychać.
— Kto to? — spytała Lena.
Tamara nie odebrała. Telefon zadzwonił drugi raz. Pani Halina podniosła wzrok znad dokumentów.
— Jeśli to człowiek, któremu obiecałaś mieszkanie, powinien wiedzieć, że dokument jest nieważny.
Tamara sięgnęła po telefon, ale połączenie urwało się. Sekundę później przyszła wiadomość. Przeczytała ją i wypuściła aparat z ręki.
— Co tam jest? — zapytał Artur.
Tamara spojrzała na niego, a potem na mnie.
— On już sprzedał je komuś innemu…
Tamara przeczytała wiadomość i upuściła telefon…
Myślałam, że największym problemem są jej oskarżenia. Prawda z dokumentów zmieniła jednak wszystko.
„Odbiór pieniędzy jutro o dziesiątej.”
Tamara nagle upuściła telefon.
👇 Finał tej historii jest już otwarty.




