CZĘŚĆ 4
…Kirill przeczytał wiadomość dwa razy. Potem podał telefon Alicji.
— On chce, żebyśmy przywieźli akt własności — powiedział.
— Nie pojedziemy — odparłam.
Ludmiła podniosła głowę.
— Musimy. Gleb ma dom.
— Nie ma domu — odpowiedziała Olga. — Ma tylko dokument, który próbuje wykorzystać.
Rozłożyła ostatnią kartkę na stole. Papier był cienki, kremowy i miał ślady po zszywkach.
— To pełnomocnictwo udzielone przy zakupie działki — wyjaśniła. — Podpis Gleba znajduje się na dole. Ale obok jest drugi podpis. Należy do jego wspólnika, który zmarł rok wcześniej.
Kirill zmarszczył brwi.
— To niemożliwe.
— Właśnie. Dlatego ten dokument nie może być ważny. Gleb sfałszował go, żeby przejąć działkę. Dom stoi na gruncie, do którego nie miał prawa.
Alicja osunęła się na krzesło.
— Czyli on nie może sprzedać domu?
— Nie bez zgody prawowitego właściciela. A prawowity właściciel zostawił po sobie córkę. Mieszka w Olszówce i od tygodnia szuka dokumentów ojca.
Ludmiła patrzyła na kartkę, jakby była napisana w obcym języku.
— Dlaczego mi tego nie powiedziałaś wcześniej? — zapytała Olga.
— Bo Gleb powiedział, że jeśli go oskarżę, Alicja zostanie sama. Powiedział, że Kirill nigdy mi nie wybaczy, że znowu wybrałam ją.
Kirill odsunął się od stołu.
— To nie on sprawił, że zawsze ją wybierałaś.
Słowa zawisły między nimi. Ludmiła pobladła, lecz tym razem nie zaatakowała.
— Kiedy miałem dwadzieścia trzy lata, poprosiłem cię o pokój na pół roku — mówił Kirill. — Nie o pieniądze. Nie o mieszkanie. O pokój. Odmówiłaś.
— Bałam się, że zostaniecie na zawsze.
— A Alicji sprzedałaś całe mieszkanie.
— Bo myślałam, że ona mnie potrzebuje.
— Ja też cię potrzebowałem.
Wtedy Alicja wstała. Jej mokre buty zostawiły na podłodze dwa ciemne ślady.
— Mamo, dom nie jest mój — powiedziała. — Gleb kupił go za twoje pieniądze i wpisał siebie. Kiedy pytałam, odpowiadał, że to formalność. Bałam się przyznać, bo sądziłam, że wyrzucisz mnie z domu, jeśli dowiesz się prawdy.
Ludmiła odwróciła się do córki.
— Ty wiedziałaś?
— Podejrzewałam. Nie wiedziałam, jak bardzo.
— A mimo to pozwoliłaś mi sprzedać mieszkanie.
Alicja zaczęła płakać, ale nie wyciągnęła rąk do matki.
— Mówiłam, żebyś tego nie robiła. Trzy razy. Ty powiedziałaś, że wreszcie zrobisz coś dla mnie.
Nie wiedziałam, co boli bardziej: jej słowa czy świadomość, że przez cały czas uważałam Alicję za bezwstydnie uprzywilejowaną. Okazało się, że ona również siedziała w tej samej pułapce, tylko po drugiej stronie.
O dwudziestej pierwszej pojechaliśmy do biura notarialnego Iriny Wiktorowny. Nie pojechaliśmy do Gleba. Nie zamierzaliśmy oddawać mu mojego aktu ani pozwalać, by wyznaczał zasady rozmowy.
Notariuszka czekała na nas z dokumentami i sterniczką z rejestru nieruchomości. Gdy zobaczyła kopię pełnomocnictwa, zdjęła okulary.
— Ten podpis rzeczywiście nie może być prawdziwy — powiedziała. — Człowiek, którego nazwisko widnieje tutaj, nie żył już wtedy od jedenastu miesięcy.
Kirill oparł dłonie o biurko.
— Co możemy zrobić?
— Zabezpieczyć prawdziwe dokumenty, złożyć oświadczenie i powiadomić właścicielkę działki. Ale przede wszystkim nikt z państwa nie może niczego podpisywać pod presją.
Ludmiła spuściła wzrok.
— A moje mieszkanie?
— Sprzedaż była ważna, jeśli podpisała ją pani świadomie. Pieniądze trzeba odzyskiwać od osoby, która nimi rozporządzała. Nie od syna i nie od synowej.
Po raz pierwszy tego wieczoru Ludmiła zrozumiała, że nie ma skrótu. Nie da się zabrać mieszkania mnie, żeby naprawić własny błąd.
Następnego ranka spotkaliśmy Gleba przed bramą domu w Olszówce. Stał przy samochodzie, trzymając teczkę i kluczyki. Na dachu auta leżała walizka Alicji.
— Przywieźliście akt? — zapytał.
— Przywieźliśmy coś lepszego — powiedziała Olga.
Gleb roześmiał się nerwowo.
— Nie strasz mnie papierami.
— Nie muszę. Twoja własna umowa wystarczy.
Podała mu kopię pełnomocnictwa z podpisem zmarłego wspólnika. Twarz Gleba stężała.
— To niczego nie dowodzi.
— Dowodzi, że próbowałeś przejąć działkę, która nie należała do ciebie — odpowiedziałam. — A także że użyłeś podrobionego podpisu Kirilla.
— Ty się nie wtrącaj.
— To moje nazwisko było na twoim fałszywym dokumencie.
Gleb spojrzał na Alicję.
— Powiedz im, że wszystko robiłem dla nas.
Alicja zdjęła obrączkę i położyła ją na masce samochodu. Metal uderzył o blachę krótkim, suchym dźwiękiem.
— Dla nas nie sprzedałbyś domu podwójnie. Nie brałbyś pożyczki na moje nazwisko. Nie próbowałbyś zabrać mieszkania Kirilla.
— Nie rozumiesz, ile zainwestowałem.
— Rozumiem — odpowiedziała. — Zainwestowałeś we mnie tak mało, że bez pieniędzy mojej matki nie miałeś nic.
Ludmiła stała kilka kroków dalej, z rękami opuszczonymi wzdłuż ciała.
— Gleb, oddaj mi dokumenty — powiedziała.
— Nie masz prawa.
— Mam prawo do tego, co podpisałam. I do tego, żeby wiedzieć, gdzie są moje pieniądze.
Gleb zacisnął szczękę.
— Jeśli to zabierzesz, Alicja zostanie bez domu.
— Nie — powiedziała Alicja. — Jeśli zostanę, będę bez siebie.
To był moment, którego nikt się nie spodziewał. Nawet Ludmiła.
Gleb rzucił teczkę na ziemię i odjechał, zostawiając za sobą żwir wirujący pod kołami. Nie odzyskaliśmy od razu pieniędzy. Dom również nie stał się nagle bezpieczny. Działka musiała zostać wyjaśniona z córką poprzedniego właściciela, a dokumenty Gleba sprawdzono jeden po drugim.
Ale miałam akt mojego mieszkania. Oryginalny. Nienaruszony.
Trzy dni później Ludmiła przyszła do mnie bez teczki. Trzymała w dłoni małą papierową torbę, a z niej wystawały drewniane rzęsy do lalek.
— Nie wiem, jak przeprosić — powiedziała.
— Nie zaczynaj od słów.
Kiwnęła głową.
— Mam sprzedać samochód. Pieniądze oddam Alicji. Potem znajdę pracę. Nie będę prosić ciebie o mieszkanie.
— A jeśli nie odzyskasz wszystkiego?
— Wtedy będę mieszkać w pokoju u siostry. Tym razem nie będę udawać, że należy mi się cudzy dom.
Kirill stał obok mnie. Nie przytulił matki. Jeszcze nie. Ale podał jej płaszcz, który zsunął się z oparcia krzesła.
To było niewiele.
Dla nich jednak oznaczało początek rozmowy, która nie mogła już opierać się na wyrzutach i papierach.
Alicja wystąpiła o unieważnienie umowy z Glebem i wróciła tymczasowo do matki. Spały w małym pokoju, w którym kiedyś stały słoiki. Kiedy dowiedziały się, że córka prawowitego właściciela działki zgodzi się na uczciwą sprzedaż, pod warunkiem że pieniądze nie trafią do Gleba, Ludmiła sprzedała samochód i oddała pierwszą część długu.
Nie uratowała wszystkiego.
Uratowała jednak to, co jeszcze mogła: własne słowo, córkę i możliwość, by Kirill nie musiał płacić za jej decyzje.
Tydzień później kończyłam lalkę do nowego przedstawienia. Przykleiłam jej ostatnią rzęsę, a potem zauważyłam, że drewniana głowa ma ten sam zadziorny, uniesiony nos co Ludmiła.
Snieżana zajrzała mi przez ramię.
— Zostawisz ją taką?
Popatrzyłam na lalkę i uśmiechnęłam się bez radości, ale też bez złości.
— Tak. Nie każda twarz musi się podobać, żeby mówić prawdę.
Telefon zawibrował. Wiadomość od Kirilla była krótka: „Mama przyjechała z pierwszą ratą. Nie podpisywała niczego. Sama policzyła pieniądze.”
Wzięłam pęsetę i poprawiłam rzęsę, która lekko się przekrzywiła.
Na stole leżał mój akt własności, a obok niego mała drewniana lalka patrzyła na cały pokój z bezczelnym, zadartym nosem.
Przegapiłeś początek?


