CZĘŚĆ 4
Wiadomość przeczytałam trzy razy, zanim sens słów przedarł się przez szum w głowie.
— Co znaleźli? — zapytała Celina.
— Nie napisali.
Wiktor próbował podnieść się z łóżka.
— Mamo, nie jedź tam sama.
— Ty zostajesz tutaj.
— Roman może już być w banku.
— Właśnie dlatego nie pojadę sama.
Marek podniósł z krzesła swoją marynarkę.
— Pojadę z panią.
Roman zniknął z korytarza, ale zostawił po sobie coś ważniejszego niż teczkę. Na podłodze przy drzwiach leżała metalowa spinka do krawata z wygrawerowanymi literami R.D. Celina wsunęła ją do chusteczki.
Nie potrzebowałyśmy jej jednak, żeby znaleźć Romana.
Kiedy wychodziłyśmy ze szpitala, dyspozytorka poinformowała nas, że ktoś próbował odjechać samochodem należącym do firmy Wiktora. Samochód stał przy rampie dostawczej. Kierowca uciekł, ale na siedzeniu zostawił teczkę.
W środku były umowy kredytowe, listy wypłat i jedna kartka z odręcznym zapisem Wiktora:
„Nie podpisuj niczego bez sprawdzenia rachunków”.
— To jego pismo — powiedziałam.
— Czyli jednak próbował się wycofać — zauważyła Celina.
Pokręciłam głową.
— Za późno. Mimo wszystko pojechał do restauracji.
W banku czekała na nas kierowniczka, pani Róża, kobieta o siwych włosach spiętych dużą bursztynową klamrą.
— Pani Heleno, proszę za mną.
Skrytka była otwarta. Na metalowej półce leżała koperta owinięta płótnem w kolorze terakoty. Nie widziałam jej od czasu pogrzebu męża.
— Co to jest? — zapytała Celina.
Pani Róża podała mi kartkę.
— Mąż zostawił instrukcję, żeby wydać ją wyłącznie pani. Wpisał datę na dzisiaj, ale nie wyjaśnił dlaczego.
Rozwinęłam płótno. W środku znajdował się dziennik mojego męża, stary klucz i list.
„Heleno, jeśli czytasz te słowa, znaczy, że Wiktor dotarł do chwili, przed którą próbowałem go chronić. Nie przed biedą. Przed człowiekiem, który kupuje cudzy strach.”
Usiadłam na krześle.
Mąż wiedział o Romanie.
Z dziennika wynikało, że pięć lat wcześniej Roman prowadził firmę pośredniczącą, która namawiała wdowy i emerytów do podpisywania ryzykownych zobowiązań. Mój mąż odkrył, że Roman wykorzystywał także młodych przedsiębiorców, podsuwał im pożyczki, a potem przejmował ich majątek.
Wiktor znalazł się w jego pułapce po nieudanym przedsięwzięciu. Początkowo chciał tylko uratować firmę. Potem zaczął ukrywać straty. Roman dostał dostęp do jego lęku i cierpliwie zamienił go w posłuszeństwo.
Ale w dzienniku była jeszcze jedna rzecz.
Mój mąż wpisał numer rachunku powierniczego, na który przez lata odkładał pieniądze. Nie dla Wiktora bezwarunkowo. Pieniądze miały zostać użyte tylko na spłatę uczciwych zobowiązań firmy, po przejrzeniu ksiąg przez niezależnego biegłego.
Pod listem leżało oświadczenie podpisane przez mojego męża oraz jego wspólnika. Wiktor miał prawo do pomocy, ale nie do mojego domu.
Celina przeczytała dokument i westchnęła.
— On próbował kupić sobie ratunek twoim życiem.
— A mimo to ktoś zostawił mu wyjście.
— Ty mu je dasz?
Nie znałam odpowiedzi.
Wtedy zadzwonił telefon. Wiktor.
— Roman był w szpitalu — powiedział. — Przyszedł do mnie, kiedy pielęgniarka wyszła.
— Co zrobił?
— Położył na łóżku dokument do podpisu. Powiedział, że jeśli go nie podpiszę, pokaże wszystkim, że to ja próbowałem cię odurzyć.
— A podpisałeś?
Po drugiej stronie rozległ się ciężki oddech.
— Nie. Wziąłem dokument i schowałem go pod materacem.
Marek spojrzał na mnie.
— Trzeba wrócić do szpitala.
Wiktor miał rację. Roman nie uciekł daleko. Czekał na korytarzu przed salą, kiedy wróciliśmy. W jednej ręce trzymał teczkę, w drugiej telefon.
— Pani Helena — powiedział. — Może pani zakończyć to bez hałasu. Syn ma długi. Podpisze pani przeniesienie domu, a ja wycofam wszystkie roszczenia.
— Wszystkie?
— Wystarczy jeden podpis.
— Nie. Wystarczy jedna prawda.
Roman zaśmiał się nerwowo.
— Pani naprawdę wierzy, że syn stanie po pani stronie? To on przyniósł tabletki. To on przygotował dokumenty.
Wiktor wyszedł z sali, blady, ale przytomny.
— Masz rację — powiedział. — To ja.
Roman uniósł brodę.
— Widzisz?
— To ja chciałem ją oszukać. Ale ty nauczyłeś mnie, że strach można sprzedać jak usługę. I przez ciebie prawie zabiłem własną matkę.
Roman ruszył w jego stronę.
— Uważaj.
— Nie będę już uważał na ciebie — odpowiedział Wiktor. — Księgi firmy są w teczce. Kopie mają już księgowa i bank. Wszystko, co zrobiłeś, jest zapisane w dokumentach, nie w mojej pamięci.
Roman spojrzał na mnie.
— Jeśli mi pani nie pomoże, on pójdzie do więzienia.
— Jeśli mu pomogę tak, jak pan chce, ja stracę dom, a pan znajdzie następną osobę do wykorzystania.
— To pani syn.
— Właśnie dlatego nie oddam mu domu.
Wiktor spuścił wzrok.
— Mamo…
— Posłuchaj mnie. Pieniądze z rachunku twojego ojca zostaną przeznaczone na sprawdzone długi firmy. Nie na twoje kłamstwa, nie na Romana i nie na wygodne zniknięcie. Zostaniesz w firmie tylko wtedy, gdy podpiszesz pełne oświadczenie, oddasz każdy dokument i zgodzisz się na pracę, którą wyznaczy księgowa.
— A jeśli się nie zgodzę?
— Wtedy odpowiesz sam.
Wiktor patrzył na mnie długo. Potem wyciągnął z kieszeni mały plastikowy woreczek z dwiema białymi tabletkami i położył go na dłoni Marka.
— To zostało w mojej kieszeni — powiedział. — Nie chcę już niczego ukrywać.
Roman zrobił krok do tyłu.
Drzwi windy otworzyły się za jego plecami. Stała w nich pani Róża z banku i dwóch pracowników ochrony.
— Panie Dębski — powiedziała. — Bank potwierdził próbę użycia cudzego dokumentu. Proszę zostać na miejscu.
Roman spojrzał na teczkę, potem na Wiktora. Wszystko, po co przyszedł, wymykało mu się z rąk: mój dom, podpis, jego nacisk.
Nie krzyczał. Nie przepraszał. Tylko ścisnął pustą dłoń, jakby nadal trzymał w niej cudzy los.
Później Celina zabrała dokumenty do kancelarii, księgowa Wiktora rozpoczęła kontrolę rachunków, a ja złożyłam zeznania dotyczące kolacji. Nie pozwoliłam jednak, żeby Wiktor został sam z konsekwencjami tego wieczoru. Nie dlatego, że mu wybaczyłam.
Jeszcze nie.
Pozwoliłam mu przejść przez wszystko pod własnym nazwiskiem.
W szpitalnej sali usiadłam przy jego łóżku. Między nami leżał formularz, który miał podpisać: przyznanie się do próby oszustwa, zgoda na kontrolę i zobowiązanie do zwrotu pieniędzy.
— Jeśli to podpiszę, możesz mnie stracić — powiedział.
— Już straciłam syna, którego znałam. Teraz zobaczę, czy potrafisz stać się kimś, komu można wierzyć.
Wziął długopis.
Jego ręka drżała. Podpisał pierwszą stronę, potem drugą. Na trzeciej zatrzymał się przy pytaniu o osobę, która przekazała mu tabletki.
— Wpisz Romana — powiedziałam.
— Boję się.
— Ja też się bałam. A jednak zamieniłam kieliszki.
Wiktor dopisał nazwisko.
Kiedy skończył, wyciągnął spod materaca dokument, który Roman zostawił mu do podpisu. Był to kolejny projekt przeniesienia domu. Wiktor podarł go na cztery części i wrzucił do papierowej torby.
Nie był to gest odkupienia. Jeden podarty papier nie naprawiał lat kłamstw.
Ale był pierwszym działaniem, za które nie żądał ode mnie nagrody.
Rano Marek przyszedł do szpitala, żeby złożyć podpis pod swoim zeznaniem. Przyniósł mi pustą szklankę po wodzie i wskazał na nią z lekkim uśmiechem.
— Przy niej też proszę uważać.
— Przy tej mogę — odpowiedziałam. — Wiem, kto ją napełnił.
Wiktor leżał na łóżku, a nad jego głową kapała kroplówka. Patrzył na mnie tak, jak patrzył jako dziecko, kiedy po stłuczeniu kolana czekał na werdykt.
Tym razem nie pogłaskałam go po włosach.
Położyłam przed nim klucz do skrytki bankowej.
— Nie jest twój — powiedziałam. — Ale jeśli przejdziesz całą drogę uczciwie, któregoś dnia będziesz mógł zapytać, co jest w środku.
Wiktor zacisnął palce na kluczu, nie próbując go zabrać.
Za szpitalnym oknem świt rozjaśniał niebo, lecz ja nie patrzyłam na miasto. Patrzyłam na jego podpis pod dokumentem i na dwa białe ślady po tabletkach, które Marek zamknął w woreczku.
Wiktor powiedział cicho:
— Mamo, nie wiem, jak mam to naprawić.
Odpowiedziałam mu:
— Zacznij od tego, że przestaniesz nazywać naprawą wszystko, co ma uratować ciebie.
Przegapiłeś początek?
