CZĘŚĆ 4
…a w jej torbie znaleziono drugi klucz.
Podróż do kliniki trwała siedemnaście minut, ale każda z nich rozciągała się jak cienki drut.
Anna prowadziła. Ja siedziałam obok niej, ściskając mosiężny klucz z czerwoną wstążką. Z tyłu, pod opieką Galiny, został Ilja. Nie protestował, gdy wychodziłyśmy. Stał tylko przy stole, z katalogiem mieszkań pod stopą.
Telefon zadzwonił, zanim minęłyśmy pierwszy skręt.
— To Ilja — powiedziała Anna.
— Nie chcę z nim rozmawiać.
— Nie musisz. Chce tylko wiedzieć, czy Helena zostawiła jeszcze coś poza pieniędzmi.
Zamknęłam oczy.
— Właśnie dlatego musimy jechać.
W klinice pachniało środkiem dezynfekującym i gotowanym ryżem z kuchni dla pacjentów. Mama siedziała na łóżku pod cienkim kocem. Była blada, ale przytomna. Na stoliku stała jej torebka, a obok niej metalowe pudełko po cukierkach.
— Mamo, co się stało?
— Serce. Nic więcej — odpowiedziała. — Helena przewidziała, że Ilja zacznie od pieniędzy, a potem sięgnie po ludzi.
Anna położyła na łóżku kopię testamentu.
— Pani Helena zostawiła również dyspozycję dotyczącą kamienicy przy ulicy Krasnej.
Spojrzałam na mamę.
— Jakiej kamienicy?
Mama odwróciła wzrok.
— Tej, w której mieszkałam, zanim wyszłam za mąż. Helena kupiła ją dawno temu. Przez lata udawała, że należy do spółdzielni.
Anna wyjęła drugi klucz. Był mniejszy, miedziany, z wygrawerowaną cyfrą siedem.
— W piwnicy tej kamienicy znajduje się pracownia. Pani Helena prowadziła tam księgi pożyczek dla kobiet, które chciały rozpocząć własny handel. Nie dawała im pieniędzy bez końca. Uczyła je, jak odzyskać samodzielność.
Poczułam pieczenie pod powiekami.
— Dlaczego nic mi nie powiedziała?
— Bo bała się, że ktoś wykorzysta pani dobre serce — odparła mama. — Ilja już raz pytał ją o własność. Powiedział, że jeśli przepisze budynek na jego nazwisko, urządzi tam biura.
Anna wyciągnęła kopertę z podpisem Heleny.
— W ostatnim dodatku do testamentu jest warunek. Dziesięć milionów otrzymuje pani bez ograniczeń, ale kamienica ma służyć jako miejsce pracy dla kobiet wskazanych w dokumencie. Pierwszą z nich jest pani matka.
Mama zaczęła płakać.
— Chciała, żebym przestała sprzedawać ubrania na bazarze.
— I drugą osobą jest Alona — dodała Anna.
Zamarłam.
— Alona?
— Helena wiedziała, że Alona nie jest podobna do Galiny — powiedziała mama. — Przez lata bała się brata, ale projektowała meble. Babcia chciała dać jej pracownię, nie mieszkanie kupione za cudze pieniądze.
Wieczorem wróciłyśmy do mieszkania. Ilja siedział na brzegu kanapy, a Galina stała przy lodówce. Alona czekała przy stole.
— Nie wiedziałam o fałszywym podpisie — powiedziała od razu. — Myślałam, że mieszkanie kupimy z twojego dziedzictwa, ale nie wiedziałam, że on ma długi.
Ilja poderwał się.
— Nie będziesz słuchać obcych ludzi przeciwko własnemu mężowi!
— Nie jesteś moim mężem od chwili, gdy uznałeś mnie za skarbonkę — odpowiedziałam.
— Chcesz mnie wyrzucić bez niczego?
— Nie. Chcę, żebyś dostał dokładnie tyle, ile wniosłeś do tego małżeństwa.
— Czyli nic?
— Rachunki, które opłacałeś, rozliczymy uczciwie. Długów, które zaciągnąłeś sam, nie zapłacę.
Galina ścisnęła brzeg blatu.
— To przez ciebie mój syn może stracić wszystko.
— Nie przeze mnie. Przez podpis, którego nie złożyłam.
Ilja zrobił krok w moją stronę. Anna natychmiast stanęła między nami.
— Proszę się cofnąć.
Przez chwilę myślałam, że znowu zacznie krzyczeć. Zamiast tego wyjął z kieszeni zmięty rachunek i położył go na stole.
— Już zapłaciłem zaliczkę za mieszkanie — powiedział. — Dla Alony. Nie mogę jej odzyskać.
Alona pobladła.
— Za jakie pieniądze?
Nie odpowiedział.
Wtedy sama otworzyła torebkę i wyjęła mały notes. Na pierwszej stronie widniał napis babci Heleny: „Alona nie potrzebuje ratunku. Potrzebuje szansy”.
— Oddam ci zaliczkę — powiedziałam do Alony. — Ale pod jednym warunkiem. Przeniesiesz swoją pracownię do kamienicy babci i będziesz prowadzić księgowość funduszu.
Spojrzała na mnie, jakby po raz pierwszy zobaczyła nie rywalkę, lecz siostrę.
— A ty? — spytała. — Co zrobisz z resztą?
— Kupimy sprzęt dla mamy. Otworzymy pracownię. A resztę zostawię na koncie, którego nikt poza mną nie dotknie.
Ilja zaśmiał się gorzko.
— Naprawdę myślisz, że sama sobie poradzisz?
Wyjęłam z kieszeni mosiężny klucz i położyłam go przed nim.
— Nie sama. Z ludźmi, którzy pytają, czego potrzebuję.
Następnego ranka bank odrzucił fałszywe upoważnienie, a pośrednik zwrócił zaliczkę, gdy Anna przedstawiła dokumenty. Ilja musiał podpisać ugodę dotyczącą naszych wspólnych rachunków. Zostawiłam mu część pieniędzy na wynajęcie pokoju i spłatę legalnych zobowiązań. Nie dlatego, że na to zasłużył, ale dlatego, że nie chciałam, aby cudza chciwość zmusiła mnie do stania się kimś, kim nie jestem.
Jednak mieszkanie odziedziczone po babci nie należało już do niego.
Tydzień później w piwnicy kamienicy pachniało drewnem, klejem i świeżo mieloną kawą. Mama rozwieszała na ścianie wzory haftów. Alona mierzyła blat pierwszego stołu do pracowni. Na środku stała stara kaseta po cukierkach, w której Helena przechowywała nazwiska kobiet i kwoty pożyczek.
Pod ostatnim nazwiskiem dopisałam własne.
Nie jako dłużniczka.
Jako osoba, która przejmuje klucz.
Alona podała mi pierwszy projekt tabliczki nad wejście.
— Napiszemy: „Pracownia Heleny” czy „Dom Marty”?
Pokręciłam głową.
— Żadne z tych. Napiszemy: „Drugi Początek”.
Mama uśmiechnęła się przez łzy.
Wtedy na schodach zabrzmiały ciężkie kroki. Ilja zatrzymał się przed progiem, ale nie wszedł. W dłoni trzymał kopertę z banku.
— Właściciel pośrednika przyznał, że wysłałeś mu skan mojego podpisu — powiedziałam.
— Chciałem tylko kupić coś dla rodziny.
— Chciałeś kupić sobie wyjście z długów.
Spuścił wzrok.
— A jeśli powiem, że żałuję?
Spojrzałam na pustą tabliczkę, na której Alona trzymała ołówek. Potem na mamę, która po raz pierwszy od lat miała własny stół do pracy.
— Żal nie otwiera zamka — odpowiedziałam. — Otwiera go czyn.
Ilja podał mi kopertę.
— W środku jest oświadczenie. Zrzekam się wszelkich roszczeń do kamienicy.
Przeczytałam dokument. Podpisał go własną ręką. Tym razem nie musiałam pytać, czy podpis jest prawdziwy.
Gdy odchodził, Alona przybiła tabliczkę do drewnianej ściany. Mosiężny klucz z czerwoną wstążką zawisł obok, a pod nim znalazło się nazwisko Heleny.
Mama dotknęła litery palcem.
— Twoja babcia wiedziała, że pieniądze potrafią pokazać człowieka.
— A ja myślałam, że pokazały tylko mojego męża.
Alona odłożyła młotek i spojrzała na mnie.
— Nie. Pokazały też ciebie.
Za ścianą ktoś zapalił pierwszą lampę w pracowni. Jej światło padło na klucz, a metal odpowiedział cichym, pojedynczym brzękiem.
— Mamo — powiedziałam — otwieramy listę.
A na pustej stronie notesu Heleny pojawiło się pierwsze nowe nazwisko: Alona Sokołowa.
Przegapiłeś początek?




