CZĘŚĆ 4
— …bez dodatkowych kroków — dokończył Igor, czytając wiadomość po raz drugi.
W przedpokoju nikt się nie poruszył.
Nawet winda za ścianą przestała szumieć.
Notariusz odebrał od niego telefon i przeczytał treść uważnie.
— Wniosek został złożony elektronicznie dziś o siedemnastej czterdzieści osiem — powiedział. — Ale nie został jeszcze zaakceptowany. To dobra wiadomość.
— Dobra? — Świetlana uniosła głowę. — Przecież powiedział pan, że sprawa może być za późno!
— Powiedziałem, że potrzebne będą dodatkowe kroki. Nie że wszystko przepadło.
Poczułam, jak powietrze wraca mi do płuc, ale ulga trwała zaledwie sekundę. Sto tysięcy złotych leżało już w cudzych rękach. Małżeństwo czekało na korytarzu, moja teściowa miała fałszywe pełnomocnictwo, a Igor po raz pierwszy zobaczył, jak daleko sięgała jej pewność, że może zarządzać cudzym życiem.
— Chcę wiedzieć wszystko — powiedziałam. — Bez skrótów.
Notariusz skinął głową.
— Pani teściowa przyszła do kancelarii w środę. Miała kopię aktu własności, numer księgi wieczystej i podpis, który według niej złożył pani mąż. Powiedziała, że jest właścicielem, lecz przebywa za granicą i upoważnił ją do działania.
— Za granicą? — spytałam.
— Tak. Twierdziła, że pracuje za granicą i nie może stawić się osobiście.
Igor spojrzał na matkę.
— Byłem na północy, nie za granicą. I codziennie do ciebie dzwoniłem.
— Bałam się, że odmówisz — powiedziała.
To zdanie zabrzmiało inaczej niż wszystkie wcześniejsze kłamstwa. Nie było w nim krzyku ani pychy. Był strach.
— Czego się bałaś? — zapytałam.
Świetlana usiadła na ławce pod wieszakiem. Jej spódnica dotknęła mokrej plamy po butach. Patrzyła na swoje dłonie, pomarszczone i zaczerwienione od zimna.
— Pożyczyłam pieniądze — powiedziała. — Na leczenie twojego brata.
Igor zesztywniał.
— Mam brata?
— Nie zaczynaj.
— Odpowiedz.
— Twój ojciec zostawił syna z pierwszego małżeństwa. Chłopak zachorował. Potrzebna była operacja, a ja nie miałam skąd wziąć pieniędzy. Pożyczyłam. Potem pożyczyłam drugi raz, żeby spłacić pierwszą pożyczkę. Później już tylko gasiłam jeden pożar następnym.
— Dlaczego mi nie powiedziałaś?
— Bo wiedziałam, że będziesz chciał sprzedać swój samochód, zaciągnąć kredyt, rzucić wszystko. Zawsze taki byłeś. Ratowałeś innych, zanim pomyślałeś o sobie.
— A ty uznałaś, że możesz sprzedać mieszkanie Mariny.
— Myślałam, że skoro jesteście małżeństwem, ona ci je odda.
Roześmiałam się krótko, bez radości.
— Nie wiedziała pani nawet, czy Igor jest właścicielem.
— Wiedziałam, że to mieszkanie powinno być jego.
— Dlaczego?
Świetlana zacisnęła usta.
— Bo ty je kupiłaś, zanim go poznałaś. A potem patrzyłam, jak mój syn mieszka w domu, który nie należy do niego. Czułam się jak gość we własnej rodzinie.
To była prawda, ale nie usprawiedliwienie.
Igor uklęknął przed nią, choć jeszcze chwilę wcześniej stał tak daleko, jakby dzieliła ich ściana.
— Mamo, mogłaś poprosić.
— Prosiłam całe życie.
— Nie mnie.
— Bo ty zawsze patrzyłeś na mnie tak, jakbym była ciężarem.
— A ty patrzyłaś na Marinę tak, jakby była złodziejką.
Świetlana spojrzała na mnie. W jej oczach pojawiło się coś, czego nie widziałam przez lata: wstyd, lecz także upór, który jeszcze się nie poddał.
— Oddam pieniądze — powiedziała.
— Z czego? — zapytał Igor.
Nie odpowiedziała.
Wtedy przedstawicielka kupujących podniosła rękę.
— Mogę coś wyjaśnić? Zadatek nie został jeszcze przelany na jej konto. Bank zatrzymał transakcję, bo dane właściciela się nie zgadzały. Pieniądze są zabezpieczone.
Świetlana zamknęła oczy.
Sto tysięcy nie zniknęło.
Ale jej dług nadal istniał.
Notariusz sporządził oświadczenie o unieważnieniu pełnomocnictwa i przekazał mi kopię wszystkich dokumentów. Musiałam podpisać kilka stron, a długopis ślizgał się w moich palcach. Każdy podpis wydawał się cięższy od poprzedniego.
— Chcę zgłosić fałszerstwo — powiedziałam.
Igor podniósł wzrok.
— Marina…
— Nie po to, żeby ją upokorzyć. Po to, żeby jutro nikt nie próbował sprzedać mojego mieszkania pod innym nazwiskiem.
Świetlana drgnęła.
— Chcesz mnie zniszczyć?
— Nie. Chcę, żebyś przestała niszczyć innych, kiedy boisz się o siebie.
To właśnie wtedy wydarzyło się coś, czego nikt się nie spodziewał.
Igor wyjął z portfela kartę bankową i położył ją na stole.
— Sprzedam samochód — powiedział.
— Nie — odpowiedziałam natychmiast.
— To moja matka.
— A twój samochód jest twoją pracą. Jeśli go sprzedasz, za miesiąc znów będziesz próbował ratować ją cudzym kosztem.
Świetlana poderwała głowę.
— Nie potrzebuję jego samochodu.
— Potrzebujesz planu — powiedziałam. — I po raz pierwszy sama go wykonasz.
Usiadłam naprzeciwko niej, przy stole, na którym wciąż leżała kratkowana torba.
— Ma pani dom. Nie mieszkanie w centrum, nie majątek. Dom po rodzicach. Można go wynająć na czas spłaty długu. Można sprzedać działkę za stodołą. Można porozmawiać z bratem Igora i ustalić, jak podzielić koszty leczenia. Ale nie można było ukraść mojego mieszkania.
— On nie jest twoim bratem — wyszeptała Świetlana do Igora.
— Jest człowiekiem, któremu pomogłaś. To wystarczy, żeby o nim powiedzieć prawdę.
Później dowiedzieliśmy się, że brat Igora, Paweł, nie wiedział o żadnym kredycie. Jego operacja została opłacona częściowo przez fundację, a resztę pieniędzy Świetlana przeznaczyła na spłacanie dawnych zobowiązań i utrzymanie domu, którego za wszelką cenę nie chciała stracić. Nie cała jej historia była kłamstwem. Ale kłamstwo obrosło ją tak szczelnie, że sama przestała odróżniać ratowanie rodziny od zawłaszczania jej życia.
Tej nocy Igor nie wrócił od razu do pracy na północy.
Najpierw pojechaliśmy do jego matki po dokumenty dotyczące pożyczek. W domu pachniało wilgotnym drewnem i miętową maścią. Na stole leżały rachunki, koperty i kalendarz zapisany drobnym pismem.
— Nie chcę, żebyś mnie bronił — powiedziała Świetlana, gdy Igor układał papiery. — Chcę, żebyś był moim synem.
— To nie wyklucza odpowiedzialności.
— A Marina?
Spojrzała na mnie.
— Ja nie będę już twoją przeciwniczką — powiedziałam. — Ale nie będę też twoim zabezpieczeniem.
Skinęła głową.
Następnego dnia odwołałam pełnomocnictwo, zastrzegłam księgę wieczystą i złożyłam zawiadomienie o próbie sprzedaży lokalu. Nie posłałam Świetlany za kratki. Nie dlatego, że zapomniałam, co zrobiła. Dlatego, że chciałam, aby cała sprawa została wyjaśniona bez kolejnego kłamstwa i bez zemsty, którą potem musiałabym nosić razem z nią.
Kupujący odzyskali pieniądze. Pośrednik zerwał z nią kontakt. Firma pożyczkowa zgodziła się na spłatę w ratach dopiero wtedy, gdy zobaczyła prawdziwy plan, podpisany przez samą Świetlanę.
A Igor?
Wrócił na północ dopiero po tygodniu. Przed wyjazdem stanął w kuchni i długo patrzył na zarysowanie w podłodze po torbie.
— Naprawię je — powiedział.
— Nie musisz.
— Muszę. Nie podłogę. To, że przez tyle lat pozwalałem wam walczyć o coś, czego nawet nie znałem.
— Nie możesz naprawić cudzych decyzji.
— Wiem. Ale mogę przestać udawać, że ich nie widzę.
Objął mnie, a ja nie odsunęłam się. Nie dlatego, że wszystko nagle stało się dobrze. Po prostu po raz pierwszy od dawna nie musiałam tłumaczyć mu, dlaczego boli.
Przed wyjściem Igor podniósł kratkowaną torbę. Świetlana zostawiła ją u nas, bo wstydziła się po nią wrócić.
— Co z nią zrobisz? — zapytał.
Spojrzałam na rozpruty bok, z którego wystawała nitka.
— Oddam twojej matce. Przyda jej się do przewożenia dokumentów, kiedy będzie spłacać własny dług.
Igor uśmiechnął się smutno.
— Myślisz, że ją jeszcze zobaczysz?
— Tak. Przyjdzie po torbę.
I rzeczywiście przyszła tego samego popołudnia. Stanęła w progu, bez podniesionej brody, bez rozkazów i bez kluczy ściskanych w dłoni.
— Marina — powiedziała — mogę ją zabrać?
Podałam jej torbę.
Świetlana przyjęła ją obiema rękami, jak coś cięższego niż zwykły bagaż.
— Nie sprzedam już niczego, co nie jest moje — obiecała.
— Tego właśnie pani życzę.
Odwróciła się, lecz przy windzie zatrzymała się i spojrzała na mnie.
— A jeśli nie będę umiała spłacić tego długu?
— Wtedy przyjdzie pani po radę. Nie po cudze mieszkanie.
Drzwi windy otworzyły się z cichym dzwonkiem. Świetlana weszła do środka, a kratkowana torba zniknęła za srebrnymi drzwiami.
Na stole została granatowa teczka z moim aktem własności. Położyłam na niej klucze, lecz nie po to, żeby komuś je odebrać.
Po to, żeby już nikt nie pomylił ich z prawem do mojego życia.
Przegapiłeś początek?



