CZĘŚĆ 4
…Na moment zapomniałam, jak się oddycha.
— Jaki dokument? — zapytałam.
— Oświadczenie o przekazaniu siostrze połowy nieruchomości — odpowiedział urzędnik. — Z datą sprzed czterech lat.
Spojrzałam na Marinę, choć nadal była tylko głosem w telefonie.
— To fałszywy papier — powiedziałam.
— W takim razie proszę przyjechać jutro rano z oryginałami. Zgłoszenie wstrzymuje rozpatrywanie pani dokumentów do czasu wyjaśnienia.
Rozłączyłam się.
Oleg stał przy schodach z rękami opuszczonymi wzdłuż ciała. Jeszcze godzinę wcześniej zachowywał się jak pan domu. Teraz patrzył na kartkę, jakby zobaczył na niej własne nazwisko.
— Wiedziałeś o tym dokumencie? — zapytałam.
— Nie.
— Nie kłam.
— Przysięgam, że nie.
Z telefonu nadal dobiegał oddech Mariny.
— Ireno, to nie miało tak wyglądać.
— Jak miało wyglądać?
— Chciałam tylko mieć pewność, że nie wyrzucisz nas kiedyś z domu. Mama zawsze mówiła, że ten budynek powinien należeć do nas obu.
— Mama zmarła dziewięć lat temu, a domu jeszcze wtedy nie było.
— Ale działka była rodzinna.
— Kupiłam ją za własne pieniądze.
— Pomagałam ci wybrać zasłony!
Pani Waleria prychnęła pod nosem.
— Za zasłony nie dostaje się połowy domu.
Marina zaczęła mówić szybciej.
— Znalazłam stary formularz w twojej szafce. Ten, który podpisywałyśmy przy zakupie działki. Oleg powiedział, że wystarczy przepisać treść na nową kartkę i dołączyć kopię. Nie chciałam cię okradać. Chciałam mieć zabezpieczenie.
Poczułam, jak złość ustępuje miejsca czemuś cięższemu. Nie żalowi. Raczej rozczarowaniu, które nie zostawia po sobie miejsca na krzyk.
— Zabrałaś mój podpis?
— To był tylko wzór.
— I wysłałaś go do urzędu.
— Bo nie chciałaś słuchać.
Oleg odwrócił twarz.
— Marina, powiedziałaś mi, że dokument jest prawdziwy.
— Bo tak miało być, gdyby Irena się zgodziła.
— Nie można najpierw złożyć fałszywego oświadczenia, a potem czekać, czy właściciel się zgodzi — powiedziałam.
Joanna stała przy drzwiach i słuchała z niedowierzaniem. Jej mąż położył dłoń na jej ramieniu.
— Pani Ireno, mamy kopie wszystkich wiadomości. Jeśli będzie pani potrzebowała potwierdzenia, przekażemy je.
— Dziękuję.
Wtedy wydarzyło się coś, czego nie przewidziałam.
Oleg wyjął telefon, odszedł kilka kroków i zadzwonił do kogoś z rodziny. Rozmawiał krótko, lecz wystarczająco głośno, żebyśmy wszyscy usłyszeli.
— Tak, przyjechałem do Ireny. Tak, Marina wysyłała ludziom wiadomości. Tak, pobraliśmy pieniądze. Nie, nie ma żadnego prawa do domu. I nie, nie będę już udawał, że to był mój pomysł.
Marina krzyknęła przez głośnik:
— Oleg!
— Przestań — odpowiedział. — Przez całe lata mówiłaś, że Irena ma obowiązek nas utrzymywać. A ja ci wierzyłem, bo było wygodnie.
Usiadł na niskim stołku przy wejściu. Jego kolana drżały.
— Sam zepsułem grill — powiedział cicho. — Irena, zapłacę za niego. Oddam też pieniądze gościom. Sprzedam motocykl, jeśli trzeba.
— Nie chodzi tylko o pieniądze.
— Wiem.
Nie odpowiedziałam.
Po południu pojechałam z panią Walerią do urzędu. Wzięłam akt własności, umowę zakupu działki, rachunki za remont i faktury za materiały. W teczce miałam nawet stare potwierdzenia przelewów, których nigdy nie wyrzuciłam, bo każdy z nich przypominał mi o drodze do tego domu.
Urzędnik porównał podpisy. Potem wezwał osobę odpowiedzialną za przyjęcie zgłoszenia.
— Podrobiony dokument nie wywołuje skutków prawnych — powiedział. — Zgłoszenie zostanie anulowane, a materiały dołączymy do zawiadomienia o oszustwie.
— Czy Marina poniesie konsekwencje?
— To zależy od dalszego postępowania. Ale przede wszystkim musi zwrócić pieniądze osobom, które wprowadziła w błąd.
Przez kilka dni odwołane rezerwacje trzeba było wyjaśniać jedna po drugiej. Joanna pomogła mi skontaktować się z pozostałymi gośćmi, a pani Waleria zaświadczyła, że pokoje rzeczywiście były gotowe i legalnie przygotowane. Jedna rodzina przyjechała mimo wszystko. Druga zmieniła termin. Trzecia zażądała zwrotu zaliczki i otrzymała ją od Mariny, która sprzedała niemal wszystkie meble z mieszkania.
Marina prosiła mnie o spotkanie.
Zgodziłam się w małej kawiarni przy dworcu, we wtorek o jedenastej rano. Nie chciałam, żeby przyszła do mojego domu.
Siedziała naprzeciwko mnie w jasnym płaszczu, który pamiętałam z rodzinnych uroczystości. Bez makijażu wyglądała na starszą niż czterdzieści pięć lat. Obracała w palcach papierową serwetkę, aż rozpadła się na cienkie włókna.
— Oddałam już część pieniędzy — powiedziała.
— Wiem.
— Oleg naprawdę sprzeda motocykl.
— Też wiem.
— Nie chciałam cię skrzywdzić.
— Chciałaś mieć połowę mojego domu, korzystać z niego przez całe lato i zarobić na ludziach, których znalazłaś w moich rezerwacjach.
Marina spuściła wzrok.
— Bałam się, że pewnego dnia zostanę bez niczego.
— Ja też się bałam. Dlatego pracowałam nocami, zamiast żądać od ciebie połowy tego, co zbudowałam.
Podniosła głowę.
— Możesz mi wybaczyć?
To pytanie zabolało bardziej niż wszystkie wcześniejsze krzyki. Wybaczenie brzmiało jak prośba o natychmiastowe usunięcie rachunku, który dopiero zaczynałam liczyć.
— Mogę przestać cię nienawidzić — powiedziałam. — Ale nie mogę udawać, że nic się nie stało.
— A chłopcy?
— Są mile widziani, jeśli przyjadą jako goście i zapłacisz za pobyt. Nie jako właściciele mojego czasu.
Marina przełknęła ślinę.
— Naprawdę mam rezerwować pokój we własnej siostrze?
— Tak. Tak działa uczciwa umowa.
Nie uśmiechnęła się. Tym razem chyba zrozumiała, że nie chodziło mi o karę, tylko o granicę, której nie wolno już przekroczyć.
Miesiąc później górny poziom znów był pełny. Pierwsi goście przyjechali z małą dziewczynką, która bała się wejść po zewnętrznych schodach. Wzięłam jej walizkę, a na jej rączce zobaczyłam naklejkę z narysowaną latarnią morską.
— Czy stąd naprawdę widać morze? — zapytała.
— Przy dobrej pogodzie widać jasną kreskę między dachami.
Na podwórzu Oleg naprawiał grill, który wcześniej zepsuł. Przyszedł bez Mariny, przywiózł własne narzędzia i rachunek za brakującą część. Nie prosił o wejście do domu. Zostawił urządzenie na tarasie, sprawdził płomień i powiedział tylko:
— Działa. Resztę oddam w dwóch ratach.
— Dobrze.
— Ireno… przepraszam.
Tym razem nie odpowiedziałam od razu. Spojrzałam na metalową pokrywę grilla, na której odbijały się czerwone kwiaty piwonii.
— Pilnuj, żeby chłopcy nie wchodzili na rabaty.
— Będę pilnował.
Marina nie przyjechała tego lata. Zamiast tego przysłała podpisaną ugodę i pierwszy przelew. Dokument był krótki, rzeczowy, bez słowa o rodzinnych obowiązkach. Podpisała go własnym imieniem, a obok złożyła parafę na każdej stronie.
Zatrzymałam pierwszą wpłatę, lecz resztę dokumentów schowałam do teczki razem z umowami gości. Nie dlatego, że chciałam pamiętać jej winę. Chciałam pamiętać, jak łatwo człowiek traci własne granice, kiedy inni nazywają jego poświęcenie miłością.
Wieczorem Joanna zeszła z górnego poziomu, żeby zapytać, czy może kupić jeszcze dwa słoiki mojego dżemu morelowego. Dziewczynka stała obok niej i trzymała w ręku małą latarnię, którą znalazła w miejscowym sklepie.
— Ciociu Ireno — powiedziała, choć nie była moją siostrzenicą — jutro pokażesz mi drogę do morza?
Spojrzałam na schody, które kiedyś prowadziły do darmowego letniska dla rodziny, a teraz prowadziły do uczciwie opłaconych pokoi.
— Jutro o ósmej — odpowiedziałam. — Ale najpierw podlejemy piwonie.
Dziewczynka uniosła latarenkę, a na jej szkle zatańczyło światło znad morza.
Przegapiłeś początek?
