CZĘŚĆ 4
— Księgowa czeka w piekarni. Powiedziała, że zna osobę, która kazała jej milczeć. I że ta osoba właśnie tam pojechała…
Przez sekundę nikt się nie poruszył.
Potem Lidia Pietrowna chwyciła płaszcz z wieszaka.
— Nigdzie nie jedziemy.
— Pani jedzie — powiedziała Elżbieta. — Jeśli naprawdę nie ma pani nic do ukrycia.
Paweł stanął jej na drodze.
— Mamo, co zrobiłaś?
— To przez ciebie wszystko się rozsypuje.
— Pytam, co zrobiłaś?
Nie odpowiedziała. Jej palce drżały na guziku płaszcza, ale głos nadal próbowała utrzymać wysoko, jak podczas wszystkich rodzinnych awantur.
— Twój ojciec zostawił firmę tej dziewczynie, bo dała mu kilka lat opieki. Tobie zostawił tylko długi. Chciałam to naprawić.
— Naprawić? — zapytałam. — Podrabiając dokumenty?
— Gdybyś nie była taka zachłanna, nie musiałabym tego robić.
Poczułam, jak metalowa puszka obija się o moje kolano w torbie. Przez tyle lat bałam się jej głosu, jej spojrzeń, jej pewności siebie. A teraz nagle zobaczyłam coś, czego wcześniej nie chciałam zauważyć: Lidia nie była potężna. Była przyparta do muru.
Wyszliśmy razem.
Droga do piekarni zajęła osiem minut. Paweł prowadził zbyt szybko, Lidia siedziała obok niego i bez przerwy ściskała telefon. Ja usiadłam z tyłu z Elżbietą. Na siedzeniu pachniało kawą i środkiem do czyszczenia tapicerki.
— Kim jest osoba, która pojechała do piekarni? — zapytałam.
Elżbieta patrzyła przez szybę.
— Księgowa nie napisała nazwiska. Powiedziała tylko, że ta osoba ma klucz do biura i zna treść testamentu.
Piekarnia stała przy rynku, między zakładem szewskim a sklepem z firankami. Nad wejściem wciąż wisiał szyld z kłosem, choć farba odpadała z drewnianych liter. W środku pachniało drożdżami, wanilią i przypalonym cukrem.
Księgowa, Marta Bąk, czekała przy ladzie. Miała spuchnięte oczy i poplamiony mąką fartuch.
— Nie chciałam dłużej milczeć — powiedziała.
Lidia rzuciła się do niej.
— Zamknij się, Marto.
Marta cofnęła się, a metalowa taca spadła na podłogę z ostrym brzękiem.
— To pani kazała mi wystawiać faktury na fikcyjne dostawy — powiedziała. — Pani podpisywała odbiór. Potem pieniądze wracały na pani konto.
Paweł patrzył na matkę, jakby widział ją w obcym miejscu.
— Powiedziałaś, że ojciec zabrał pieniądze.
— Twój ojciec miał długi — syknęła. — Gdyby nie ja, straciłby wszystko.
Marta wyjęła z szuflady grubą kopertę z rachunkami. Nie była szara ani elegancka. Była pomięta, poplamiona tłuszczem i przewiązana sznurkiem piekarskim.
— Tu jest prawdziwa księgowość. I kopia zobowiązania podpisanego po śmierci pana Stanisława.
Elżbieta rozłożyła dokument na ladzie.
Podpis Pawła znajdował się na dole. Data przypadała trzy tygodnie po pogrzebie.
Paweł zakrył twarz dłonią.
— To nie ja.
Marta spojrzała mu prosto w oczy.
— Byłeś przy mnie, kiedy pani Lidia kazała mi przygotować papier. Powiedziałeś, że podpiszesz, bo Katarzyna i tak wszystko odziedziczy.
— Bałem się — wyszeptał.
— A ja miałam stracić pracę i mieszkanie — odparła Marta. — Bałam się bardziej.
Lidia złapała dokument i podarła go na pół.
Rozległ się suchy trzask papieru.
Elżbieta spokojnie wyjęła drugi egzemplarz.
— Oryginał jest zabezpieczony. To była kopia.
Lidia roześmiała się nerwowo.
— Myślicie, że jakiś testament i kilka rachunków zrobi z niej właścicielkę? Ona nie zna się na piekarni. Nie umie zarządzać ludźmi.
— Nie muszę umieć wszystkiego od razu — odpowiedziałam. — Wystarczy, że nie będę okradać tych, którzy mi ufają.
Wtedy z zaplecza wyszło troje pracowników. Najstarszy, pan Roman, zdjął biały fartuch i położył go na ladzie.
— My wiemy, kto prowadził tę piekarnię — powiedział. — Pani Katarzyna przychodziła o czwartej rano. Pani Lidia przychodziła po koperty.
Paweł oparł się o regał z papierowymi torbami.
— Mamo, sprzedałaś moje życie za swój dom.
— Robiłam to dla rodziny!
— Nie dla rodziny. Dla siebie.
Jego głos nie był już agresywny. Brzmiał jak głos człowieka, który właśnie zobaczył rachunek za własne decyzje.
Elżbieta zebrała dokumenty.
— Jutro rano spotykamy się w kancelarii. Katarzyna przejmie rachunki, a wszystkie operacje zostaną zablokowane do czasu wyjaśnienia zobowiązań. Jeśli ktoś spróbuje sprzedać lokal lub wypłacić pieniądze, bank odrzuci dyspozycję.
— A rozwód? — zapytał Paweł.
Spojrzałam na niego.
— Podpiszę, kiedy przeczytam wszystko. Nie dlatego, że twoja matka tak postanowiła. Dlatego, że ja wybieram koniec tego małżeństwa.
Wróciłam do mieszkania tylko po resztę rzeczy. Lidia siedziała przy stole, bez makijażu, z dłonią owiniętą chusteczką, bo skaleczyła się rozdarty papierem.
— Stanisław cię nie kochał — powiedziała cicho. — Wybrał cię, bo był chory.
— Wiem — odpowiedziałam. — I właśnie dlatego jego wybór miał znaczenie. Wiedział, kto przychodził do niego z lekami, a kto przychodził po klucze.
Paweł stał w korytarzu. Trzymał w ręku granatową torbę z naszywką w kształcie kłosa.
— Zostawiłaś ją — powiedział.
Popatrzyłam na torbę. Przez chwilę chciałam ją wziąć. Potem pokręciłam głową.
— Zostaw ją. To była rzecz z naszego ślubu. Nie chcę już nosić w niej cudzego ciężaru.
Wzięłam tylko metalową puszkę, dokumenty i czarną torbę z wyblakłym znakiem.
Następnego ranka w piekarni o czwartej czterdzieści pięć włączyłam światło nad piecem. Pan Roman podał mi klucze, Marta położyła księgi na stole, a Elżbieta wskazała miejsce, w którym miałam podpisać przejęcie zarządu.
Dług nie zniknął. Paweł nie stał się nagle dobrym człowiekiem. Lidia nie znalazła słów, które mogłyby odkleić od dokumentów jej własne podpisy.
Ale pracownicy zostali.
A ja uruchomiłam pierwszy piec i wsunęłam do środka blachę z chlebem według receptury Stanisława. Kiedy skórka zaczęła pękać, pan Roman uśmiechnął się przez mąkę na policzku.
— Pani Katarzyno, co napiszemy na nowych etykietach?
Spojrzałam na stary szyld, na kłos nad drzwiami i na kartkę, którą teść zostawił przy swoim podpisie.
— Niech będzie to, co zawsze powtarzał — odpowiedziałam. — Chleb ma wracać do tych, którzy go upiekli.
Z zaplecza dobiegł dźwięk pierwszej metalowej tacy wysuwanej z pieca.
Marta odwróciła etykietę i napisała moje imię.
Przegapiłeś początek?
