CZĘŚĆ 4
Stefan nie dokończył zdania, bo babcia wyrwała mu dokument z ręki.
Przy lampie przeczytała go raz. Potem drugi.
— To niemożliwe — powiedziała.
Mama Marina zdjęła mokrą chustkę z głowy i położyła ją na skrzyni. Jej twarz była wychudzona, ale oczy miała twarde.
— Co jest niemożliwe?
— Że dom może zostać zabrany. Przecież płaciliśmy.
— Nie płaciliście od maja — odparł Stefan. — Właściciel mówi, że wpłaty ustały, a wszystkie zawiadomienia odebrałaś osobiście.
Spojrzałam na babcię. W kieszeni jej fartucha wystawał kluczyk z wyrytym liściem.
Nagle zrozumiałam, że skrzynia nie była jedyną rzeczą, którą zamknęła.
— Babciu, gdzie są pieniądze ojca?
Nie odpowiedziała.
Mama weszła do izby i podniosła granatową sukienkę z dna skrzyni. Przycisnęła materiał do twarzy. Na kołnierzyku przyszyte były trzy maleńkie perłowe guziki. Jeden odpadł i potoczył się po podłodze.
Leon przyklęknął, ale Wiktor podniósł guzik pierwszy.
— Nie zgubimy go — powiedział.
Nie wiem, dlaczego te słowa tak mnie zabolały. Może dlatego, że przez wiele tygodni gubiłam rzeczy ważniejsze niż guzik: listy, obietnice, poczucie, że ktoś o mnie pamięta.
Babcia usiadła przy stole.
— Pieniądze wydałam na lekarza dla Wasyla.
Mama odwróciła się gwałtownie.
— Na jakiego lekarza?
— Tego, którego polecił kierownik budowy. Powiedział, że jeśli zapłacę za leczenie, wypuszczą go wcześniej.
Stefan zmarszczył brwi.
— W szpitalu nie ma takiej opłaty.
Babcia zaczęła drżeć.
Wyjęła z kieszeni pogniecioną kartkę. Nie był to rachunek ze szpitala, tylko pokwitowanie podpisane nazwiskiem kierownika. Kwota była prawie równa pieniądzom wysłanym przez ojca.
Mama spojrzała na podpis i pobladła.
— To nie jest podpis kierownika. Ktoś cię oszukał.
— Powiedział, że ma znajomości.
— A ty mu uwierzyłaś?
— Chciałam uratować syna!
— I dlatego ukryłaś przede mną list? Dlatego pozwoliłaś, żeby Nadia myślała, że o niej zapomniałam?
Babcia wstała tak szybko, że przewróciła stołek.
— Gdybym wam powiedziała, zabralibyście dziecko, a ja zostałabym sama z długami!
— Nie zabralibyśmy cię zostawiać — odpowiedziała mama. — Chcieliśmy zabrać Nadię do ojca. Ty pomyliłaś strach z prawem do decydowania o cudzym życiu.
Wtedy zza drzwi dobiegł głos Wiktora:
— Taniu, właściciel domu przyjechał.
Mężczyzna wszedł do izby w czarnym płaszczu, otrząsnął błoto z butów i położył na stole plik rachunków.
— Rano będziecie musieli opuścić dom.
Babcia ścisnęła fartuch.
— Nie mam dokąd iść.
Pani Galia wyszła przed nią.
— Ma pani dokąd. Do mnie.
— Nie przyjmiesz mnie po tym wszystkim?
— Przyjmę kobietę, która jest głupia ze strachu. Nie przyjmę kłamstwa. Jeśli chcesz zostać, powiesz wszystko.
Babcia spojrzała na mnie.
— Nadia, wybacz mi.
W gardle miałam kamień.
— Nie umiem jeszcze.
— Wiem.
To była pierwsza rzecz, którą powiedziała tego wieczoru bez usprawiedliwiania się.
Mama rozłożyła na stole dokumenty. Pieniądze ojca nie wystarczały na czynsz, ale wystarczały na pierwszy tydzień leczenia i podróż do szpitala. Wiktor obiecał naprawić rower i sprzedać go razem z kilkoma częściami. Pani Galia powiedziała, że uszyje jeszcze dwie sukienki na zamówienie. Leon natomiast przyniósł z kieszeni resztę monet ze swojej rozbitej skarbonki.
— To na bilet dla Nadii — oznajmił.
— Ty już wszystko wydałeś — powiedziałam.
— Nie wszystko. Zostały trzy grosze.
— A twój rower?
Wzruszył ramionami.
— Rower poczeka.
Następnego ranka nie poszłam do szkoły w starej sukience. Włożyłam granatową, uszytą przez panią Galię przed świtem. Perłowy guzik przyszyła mama, a białą wstążkę zawiązała mi we włosach tak, jak obiecała.
Babcia stała przy piecu, trzymając w dłoni list ojca.
— Wrócisz? — zapytała mama.
— Najpierw pojadę do niego — odpowiedziała babcia. — Oddam mu prawdę, skoro pieniędzy już nie potrafię oddać.
Pojechałyśmy z mamą do szpitala. Ojciec leżał blady, z nogą w gipsie, ale kiedy mnie zobaczył, spróbował usiąść.
— Moja uczennica — szepnął.
— Jeszcze nie umiem pisać — powiedziałam.
— To będę czekał na pierwszy list.
Usiadłam przy jego łóżku i wyjęłam z kieszeni jeden z trzech groszy Leona. Nie był wiele wart. Jednak przez całą drogę ogrzewałam go w dłoni, jakby był małym, metalowym dowodem, że ktoś wybrał mnie wtedy, kiedy wszyscy dorośli wybierali własny strach.
Wieczorem, przed wyjazdem do szkoły, Leon czekał przy płocie z rowerem bez dzwonka. Na kierownicy wisiał tornister, a przy tylnym kole tkwiła kartka z narysowanym koślawym alfabetem.
— Sam zrobiłem — powiedział.
— Masz literówkę w moim imieniu.
— To nie literówka. To ozdoba.
Zaśmiałam się, chociaż oczy wciąż miałam mokre.
Babcia wyszła na ganek. W ręku trzymała granatową sukienkę, tę starą, za długą, której nigdy nie założyłam.
— Mogę ją skrócić dla innej dziewczynki? — zapytała.
Spojrzałam na mamę, potem na babcię.
— Możesz. Ale tym razem zapytaj ją, czy chce ją nosić.
Babcia skinęła głową. Nie próbowała się przytulić. Wiedziała, że są rany, których nie zamyka się jednym przeproszeniem.
Kiedy szkolny dzwonek zabrzmiał na końcu ulicy, Leon podał mi rękę. W drugiej dłoni trzymał trzy grosze, które zostały po jego marzeniu o nowym rowerze.
— Oddam ci kiedyś — powiedziałam.
— Nie oddawaj. Kup za nie coś, czego nikt ci już nie odbierze.
Schowałam monety obok perłowego guzika, a potem weszłam do klasy, gdzie na tablicy czekało moje imię — krzywe, za duże i napisane kredą przez Leona.




