CZĘŚĆ 4
— Pani Leno, proszę przyjechać natychmiast — powtórzył mężczyzna z banku. — W dokumentach figuruje podpis pańskiego ojca, ale to nie wszystko.
Ścisnęłam telefon tak mocno, że plastik obudowy wbił mi się w dłoń.
— Mój ojciec nie żyje od dziewięciu miesięcy.
— Wiem. Dlatego właśnie proszę się pospieszyć.
Rozłączył się.
W piekarni nikt się nie poruszył. Nawet piec, który przez cały wieczór trzaskał rozgrzanymi cegłami, nagle ucichł.
Tomasz patrzył na mnie z twarzą pozbawioną koloru.
— To niemożliwe — powiedział.
— Przed chwilą twierdziłeś, że wszystko jest legalne.
— Bank się pomylił.
— Bank nie pomyliłby się przy podpisie zmarłego człowieka.
Janina zebrała dokumenty do teczki.
— Jedziemy. Teraz.
— A on? — Nadia wskazała Tomasza.
— Niech jedzie za nami. Jeśli odważy się uciec, będzie miał więcej do wyjaśnienia.
Tomasz ruszył do drzwi, ale nieznajomy z metalową walizką zastąpił mu drogę.
— Nigdzie pan nie idzie z żadnymi papierami — powiedział. — Za to, co mi pan sprzedał, odpowie pan własnym nazwiskiem.
Po raz pierwszy tego wieczoru Tomasz zrozumiał, że nie kontroluje już nawet ludzi, których wcześniej kupował obietnicami.
Do banku dotarliśmy kwadrans przed zamknięciem. Na korytarzu pachniało mokrymi płaszczami i tonerem z drukarki. Kierownik, pan Wrona, czekał przy szklanych drzwiach z plikiem dokumentów.
— To jest kopia wniosku — powiedział. — Tomasz wystąpił o kredyt pod zastaw piekarni, twierdząc, że ma zgodę właściciela.
— A właścicielem jestem ja.
— Właśnie. Dlatego sprawdziliśmy archiwum.
Położył przed nami kartkę. Podpis mojego ojca wyglądał niemal doskonale. Zbyt doskonale. Ojciec zawsze podpisywał się szerokim zawijasem, a tutaj końcowa kreska urywała się nagle.
Janina pochyliła się nad dokumentem.
— To nie jest ręka Antoniego Wysockiego.
Tomasz odsunął krzesło.
— Nie możecie tego udowodnić.
— Mogę — odezwał się ktoś za nami.
Odwróciłam się.
W progu stał Marek, młodszy brat Tomasza. Miał podkrążone oczy i w ręce trzymał płócienną torbę z zieloną naszywką w kształcie kłosa.
— To ja podpisałem pierwszy dokument — powiedział. — Tomasz kazał mi ćwiczyć podpis waszego ojca.
Tomasz ruszył ku niemu.
— Zamknij się, Marek.
— Przez pół roku milczałem, bo zagroziłeś, że wyrzucisz mnie z mieszkania. Ale kiedy zobaczyłem, że chcesz zabrać Lenie również piekarnię, zrozumiałem, że moje milczenie nie jest pomocą. Jest wspólnictwem.
Wyjął z torby zeszyt w kratkę.
— Zapisywałem daty. Każdy dokument. Każdy przelew. I rozmowy z tobą, kiedy kazałeś mi podrobić podpis.
Tomasz spojrzał na brata z czymś, czego wcześniej u niego nie widziałam. Nie był to żal. Był to strach przed człowiekiem, który znał wszystkie jego słabości.
— Zrobiłem to dla rodziny — powiedział.
Marek pokręcił głową.
— Zrobiłeś to dla siebie. Rodzina była tylko słowem, którym przykrywałeś rachunki.
Pan Wrona zamknął teczkę.
— Transakcja zostaje wstrzymana. Dokumenty trafią do działu prawnego, a środki z rachunku spółki zostaną zablokowane do czasu wyjaśnienia sprawy.
Tomasz odwrócił się do mnie.
— Lena, porozmawiajmy sami.
— Nie mamy już niczego, o czym nie rozmawialiśmy przez ostatnie siedem lat.
— Kochałem cię.
— Kochałeś to, że ci wierzyłam.
Jego usta drgnęły.
— Przecież mogę to naprawić.
— Nie naprawia się życia kobiety papierem podpisanym cudzą ręką.
Nadia podeszła do mnie i podała kartę pamięci.
— Są tam wszystkie przelewy. Oddam ci też pieniądze, które zatrzymałam.
— Nie musisz oddawać pieniędzy za jego kłamstwa — powiedziałam.
— Muszę oddać je za własną decyzję, żeby mu wierzyć.
To był pierwszy raz, kiedy zobaczyłam w niej nie rywalkę, lecz kobietę, którą Tomasz również wykorzystał. Nie zaprzyjaźniłyśmy się. Nie było na to miejsca. Ale przyjęłam kartę.
Następnego ranka w piekarni pojawił się wierzyciel. Przyjechał po urządzenia, lecz Janina czekała już z dokumentem unieważniającym przeniesienie własności. Kiedy zobaczył podpis zmarłego Antoniego, schował formularz do teczki.
— Nie zabiorę niczego — powiedział. — Ale chcę pieniędzy zgodnie z prawem.
— Dostanie pan je — odpowiedziałam. — Sprzedam samochód, zamknę konto oszczędnościowe i spłacę to, co rzeczywiście pożyczyłam. Nie zapłacę za kredyty Tomasza.
— A jeśli to nie wystarczy?
Spojrzałam na piece.
— Wtedy będę spłacać wolniej. Ale uczciwie.
Tomasz nie wrócił do piekarni. Jego restauracja nigdy nie powstała, a mieszkanie, które wynajął Nadziei za pożyczone pieniądze, musiał opuścić. Teściowa sprzedała biżuterię, żeby pokryć część jego długów, ale odmówiła mu pieniędzy na kolejne zakłady. Marek zeznania przekazał tam, gdzie trzeba, a potem wyprowadził się z miasta.
Najtrudniejsza była rozmowa z pracownikami.
Zebrałam ich o szóstej rano przy stole, na którym zwykle wyrabialiśmy ciasto.
— Tomasz okradł nas z pieniędzy i zaufania — powiedziałam. — Ja też pozwalałam mu decydować za mnie. To się kończy dzisiaj.
Stary piekarz Józef spojrzał na mnie.
— Co będzie z wypłatami?
— Będą. Nawet jeśli przez jakiś czas nie będę kupowała nowego sprzętu.
— A z dostawami do schroniska?
— W piątki nadal pieczemy. Mniej, ale własnymi rękami.
Józef uśmiechnął się pod nosem.
— To brzmi jak plan.
— To jest plan.
Tydzień później przyszła do mnie teściowa. Stała przy ladzie z małą torbą i kopertą, której nie chciałam przyjmować.
— To pieniądze ze sprzedaży pierścionka — powiedziała. — Nie dla Tomasza. Dla ciebie.
— Nie mogę ich wziąć.
— Możesz. Przez lata brałaś na siebie jego ciężary. Pozwól, że raz ja poniosę część.
Popatrzyłam na jej dłonie. Były czerwone od zimna, chociaż na dworze nie było już mrozu.
— Nie wybaczyłam ci — powiedziałam.
— Wiem.
— Ale mogę przyjąć pomoc.
— To więcej, niż zasługuję.
Wzięłam kopertę. Nie dlatego, że zapomniałam. Dlatego, że nie chciałam, żeby cudza wina zniszczyła również możliwość naprawienia czegoś uczciwie.
Tomasz przyszedł ostatni raz w sobotę. Nie wszedł za ladę. Został przy progu, z czapką w dłoniach.
— Chciałem zobaczyć piekarnię — powiedział.
— Widzisz ją.
— Mogę pracować za darmo. Przy piecu. Dopóki nie oddam wszystkiego.
Jego propozycja zaskoczyła mnie bardziej niż wszystkie kłamstwa. Nie dlatego, że mu wierzyłam. Nie wierzyłam.
— Za darmo nie będziesz pracował — odpowiedziałam. — Dostaniesz najniższą stawkę i będziesz wykonywał polecenia Józefa. Żadnych pieniędzy z kasy. Żadnych decyzji. Żadnych rozmów z dostawcami.
— Zgadzasz się?
— Zgadzam się, żebyś zapracował na część długu. Nie na powrót do mojego życia.
Przyjął to skinieniem.
W poniedziałek o czwartej rano stał przy stole z workiem mąki. Józef rzucił mu fartuch.
— Wyrabiaj.
Tomasz spojrzał na mnie.
— Lena, ile drożdży?
Kiedyś odpowiedziałabym od razu. Teraz wskazałam tablicę z przepisem.
— Umiesz czytać.
Odwrócił się do tablicy. Jego palce, które podpisywały cudze nazwisko, po raz pierwszy musiały wykonać prostą, uczciwą pracę.
O siódmej rano zawiozłam pierwszą partię chleba do schroniska. Na rachunku napisałam własne nazwisko, nie jego. Podpis był krótki i trochę krzywy, ale należał do mnie.
Wróciłam do piekarni, gdzie Tomasz stał przy piecu, a Józef pilnował, żeby nie przypalił bochenków.
— Ten z lewej jest gotowy — powiedziałam.
Tomasz wyciągnął go ostrożnie. Skórka pękła z cichym trzaskiem.
— A jeśli się rozpadnie? — zapytał.
Wzięłam nóż i przecięłam bochenek na pół. W środku był miękki, ciepły i cały.
— Wtedy nie podpisujesz za niego żadnego dokumentu — powiedziałam. — Tylko zaczynasz od nowa, kawałek po kawałku.
Tomasz spuścił wzrok na chleb, który nie należał do niego.
A ja położyłam pierwszą kromkę na papierowej torbie z napisem dla schroniska — własnym pismem, własną ręką.
Przegapiłeś początek?
