CZĘŚĆ 4
— Załączniku? — powtórzyłam.
Byliśmy już przy wyjściu z sali. Zosia stała obok mnie, z palcami zaciśniętymi na pasku małej torebki. Za naszymi plecami goście nie ruszali się z miejsc. Nikt nie jadł tortu. Nikt nie tańczył.
Leon podszedł bliżej, lecz zatrzymał się w bezpiecznej odległości.
— Tomasz podpisał umowę z właścicielem sali kilka miesięcy przed śmiercią — powiedział. — Jego firma miała dostarczać jedzenie na kilka uroczystości. W dokumencie była klauzula, że jeśli wykonawca umrze, zaliczka przechodzi na najbliższą rodzinę albo zostaje zwrócona.
Spojrzałam na Kasię.
— Wiedziałaś o tym?
Nie odpowiedziała.
Właściciel pałacu, starszy mężczyzna o imieniu Roman, wyszedł zza stołu z rachunkami. Trzymał w dłoni kremową teczkę z mosiężnym zapięciem.
— Pani Marto, próbowałem się z panią skontaktować — powiedział. — Numer, który otrzymałem, należał do pani siostry. Powiedziała, że jest pani świadoma przeniesienia zaliczki na jej ślub.
Poczułam, jak w głowie robi mi się pusto.
— Jakiej zaliczki?
Roman otworzył teczkę.
— Osiemnaście tysięcy złotych. Pani mąż wpłacił je jako zabezpieczenie przyszłych usług. Po jego śmierci pieniądze nie mogły zostać użyte bez pani podpisu.
Kasia zrobiła krok do przodu.
— Roman, nie przy ludziach.
— Pani sama wybrała to miejsce przy ludziach — odpowiedział spokojnie. — Ja tylko porządkuję dokumenty.
Wyjął arkusz i położył go na stole.
— Tu jest podpis Tomasza. A tutaj miejsce na podpis spadkobiercy. Puste.
Spojrzałam na pismo mojego męża. Rozpoznałam pochyłe litery, charakterystyczny długi ogonek przy „g”. Przez sekundę usłyszałam jego głos, kiedy w domu mówił, że zawsze trzeba czytać to, co znajduje się na dole strony.
— Kasia powiedziała mi, że to zwykła formalność — odezwał się Roman. — Przyniosła kopię aktu zgonu i próbowała przekonać mnie, że ma pani zgodę na wykorzystanie środków. Nie podpisałem wypłaty. Wysłałem wiadomość do numeru z umowy, ale odpowiedź była odmowna. Dlatego dziś zadzwoniłem do pana Leona.
Leon odwrócił się do żony.
— Powiedziałaś, że sala jest opłacona przez rodzinę Tomasza.
— Bo chciałam, żebyś przestał mówić, że bierzemy ślub w miejscu, na które nas nie stać.
— A pieniądze od gości?
Kasia zacisnęła dłonie.
— Miały pokryć resztę.
— Jaką resztę, skoro zaliczka nie należała do ciebie?
Nie musiała odpowiadać. Wystarczyło, że odwróciła wzrok.
Nagle wszystko ułożyło się w jedną całość: agresywna lista prezentów, jej nacisk, pytania o ubezpieczenie, wiadomość, w której proponowała, żebym „wreszcie zachowała się jak siostra”. Nie chodziło o czterysta złotych. Chodziło o to, że Kasia uznała pieniądze Tomasza za należną jej część mojego życia.
— Dlaczego nie powiedziałaś mi o zaliczce? — zapytałam.
Kasia podeszła tak blisko, że poczułam zapach jej perfum, słodki i duszący.
— Bo ty zawsze miałaś coś, czego ja nie miałam.
— Miałam męża, który umarł.
Jej twarz zmieniła się.
— Nie mówię o tym.
— Miałam córkę, która walczyła o życie.
— Wiem!
Krzyk odbił się od wysokiego sufitu.
— Właśnie dlatego wszyscy cię kochali — powiedziała. — Byłaś tą biedną, dzielną Martą. A ja musiałam prosić, żeby ktokolwiek zauważył mój ślub.
Zosia puściła moją dłoń.
— Ciociu, mama nie jest biedna — powiedziała. — Mama kupiła ci garnki, chociaż sama nie miała pieniędzy.
Kasia spojrzała na nią i nagle spuściła głowę.
Nie poczułam satysfakcji. Tylko zmęczenie.
Roman wskazał dokument.
— Pani Marto, może pani odzyskać te pieniądze. Wystarczy podpisać odmowę przeniesienia zaliczki. Sala zostanie rozliczona z organizatorami zgodnie z umową.
Leon pobladł.
— Co to znaczy „rozliczona”?
— Że rachunek za dzisiejsze przyjęcie musi zapłacić osoba, która je zamówiła — odpowiedział Roman. — Nie osoba, której nazwisko ktoś dopisał bez zgody.
Kasia zacisnęła usta.
— Nie mam takiej kwoty.
Leon spojrzał na nią, potem na kosztowny naszyjnik, który dostała rano od niego. Kamienie połyskiwały przy każdym ruchu jej szyi.
— Masz naszyjnik — powiedział.
— To prezent.
— Tak jak garnki były prezentem dla ciebie.
Jego słowa uderzyły ją mocniej niż moje. Dotknęła naszyjnika, jakby dopiero teraz poczuła jego ciężar.
Ola stanęła przy mnie.
— Marta, chcesz, żeby wszyscy usłyszeli jeszcze jedno?
Pokręciłam głową.
— Nie. Wystarczy.
Kasia podeszła do mnie. Nie miała już bukietu. Białe frezje leżały rozrzucone przy parkiecie, a jedna z nich została przygnieciona obcasem.
— Oddam ci pieniądze — powiedziała.
— To nie były twoje pieniądze do oddawania.
— Sprzedam biżuterię. Odwołam podróż. Zrobię cokolwiek.
— Nie rób tego dla mnie.
— Dla Zosi?
— Zosi nie potrzeba twoich pieniędzy. Potrzeba jej ludzi, którzy nie każą jej wychodzić, kiedy rachunek jest za mały.
Kasia spojrzała na moją córkę. Zosia stała wyprostowana, a bursztynowa gwiazdka przy jej uchu migotała w świetle żyrandola.
— Przepraszam — powiedziała Kasia.
Zosia nie odpowiedziała.
To była najuczciwsza odpowiedź tego wieczoru.
Leon zdjął obrączkę, lecz nie podał jej Kasi. Trzymał ją na dłoni i patrzył na metal, jakby nagle nie rozpoznawał własnego życia.
— Nie mogę z tobą wyjechać — powiedział.
Kasia odwróciła się gwałtownie.
— Po tym wszystkim chcesz mnie zostawić?
— Nie zostawiam cię przez prezent Marty. Zostawiam cię, bo zrobiłaś z ludzi skarbonki i nazwałaś to rodziną.
— Ty też się zgodziłeś!
— Wiem.
Po raz pierwszy tego wieczoru Leon nie próbował się wybielić. Podszedł do Romana, wyjął portfel i położył na stole kartę płatniczą.
— Zapłacę swoją część — powiedział. — Resztę sprzedamy z rzeczy, które kupiliśmy na ten ślub. Ale żadna złotówka z zaliczki Tomasza nie zostanie ruszona.
Roman skinął głową.
— Tak będzie uczciwie.
Nie czekałam na dalszą rozmowę. Wzięłam Zosię za rękę i wyszłyśmy na kamienne schody. Powietrze pachniało mokrą trawą, a z sali dobiegał odległy brzęk przesuwanych talerzy.
Na pierwszym stopniu Zosia zatrzymała się.
— Mamo?
— Tak?
— Czy ciocia już nie jest naszą rodziną?
Usiadłam obok niej, poprawiłam srebrną opaskę i dotknęłam bursztynowej gwiazdki.
— Rodzina to nie osoba, która ma takie samo nazwisko. To ktoś, kto nie liczy twojej wartości przy stole.
Zosia pomyślała chwilę.
— To dobrze, że wyszłyśmy.
— Tak.
Wtedy za naszymi plecami otworzyły się drzwi. Nie pojawiła się w nich Kasia, tylko Roman. Trzymał dokument z podpisem Tomasza.
— Pani Marto — powiedział — jest jeszcze jedna rzecz. W załączniku mąż zapisał, że jeśli pieniądze wrócą do rodziny, mają zostać przeznaczone na leczenie Zosi.
Przyłożyłam palce do ust.
Tomasz wiedział, że może go zabraknąć. Wiedział też, że jego córka będzie potrzebowała kogoś, kto przypomni światu, ile jest warta.
Wzięłam dokument i złożyłam go ostrożnie, bez drżenia dłoni.
Z sali dobiegł głos muzyka, który nieśmiało zapytał, czy ma wznowić zabawę. Nikt mu nie odpowiedział.
Zosia dotknęła bursztynowej gwiazdki i powiedziała:
— Mamo, ona świeci.
Spojrzałam na mały kamień przy jej uchu.
— Twój tata chciał, żebyś zawsze miała przy sobie coś, co pamięta światło.
A za ciężkimi drzwiami pałacu ślubna muzyka umilkła dokładnie w chwili, gdy Kasia pojęła, że najdroższym prezentem nie była koperta, tylko podpis, którego nigdy nie zdołała ukraść.
Przegapiłeś początek?
