CZĘŚĆ 4
…chce z nami rozmawiać. Usiedliśmy w samochodzie, lecz Aleksiej nie uruchomił silnika. Telefon nadal trzymał przy uchu, jakby bał się, że po odłożeniu słuchawki problem stanie się większy.
— Proszę powtórzyć — powiedział do rozmówcy. — Nie, rozumiem. Chodzi o fakturę.
Patrzyłam na jego profil i metalowe zapięcie płaszcza Nelli, które utkwiło mi w pamięci. Zawsze brzęczało, kiedy wchodziła do naszego mieszkania z pustymi rękami, a wychodziła z pełnymi torbami.
Aleksiej zakończył rozmowę.
— Mama wpisała nazwę szkoły jako odbiorcę części zamówień — powiedział.
— Jakich zamówień?
— Twierdziła, że kupuje produkty na spotkania emerytowanych nauczycieli. Wystawiała rachunki na szkołę. Kierownik sprawdził dokumenty. Szkoła nigdy niczego nie zamawiała.
Przez chwilę nie potrafiłam odpowiedzieć.
— Czyli nie chodziło tylko o twoją kartę.
— Nie.
Nella przez lata opowiadała byłym koleżankom, że nadal organizuje wydarzenia edukacyjne i że dyrekcja liczy się z jej zdaniem. Dostawy żywności były dla niej nie tylko sposobem na darmowe zakupy. Były rekwizytami w przedstawieniu o znaczeniu, które dawno utraciła.
— Co szkoła chce zrobić? — zapytałam.
— Chce, żebym przywiózł historię zamówień i wyjaśnił, kto miał dostęp do konta.
— Pojedziemy.
— Nie musisz.
— Muszę. Tym razem nie będę udawać, że to nie mój problem.
W sekretariacie szkoły pachniało kredą i mokrymi płaszczami. Dyrektorka, pani Tamara, położyła przed nami segregator. Na pierwszej stronie widniały daty, kwoty i podpis Nelli Arkadiewny.
— Nie chcemy jej upokarzać — powiedziała. — Chcemy odzyskać pieniądze i wiedzieć, czy dokumenty są prawdziwe.
— Są fałszywe — odparł Aleksiej. — Ale nie wiem, czy mama je podpisała sama.
— Podpis wygląda jak jej.
Wtedy wyjął telefon i zadzwonił do matki.
— Mamo, szkoła odkryła faktury wystawione na jej nazwę.
Po drugiej stronie zapadła cisza.
— To nie twoja sprawa — odpowiedziała Nella.
— Właśnie dlatego tu jestem. Czy podpisałaś te dokumenty?
— Chciałam tylko odzyskać to, co mi się należało.
— Od kogo?
— Od wszystkich. Całe życie pracowałam za grosze. Wszyscy korzystali z mojej pracy, a potem o mnie zapomnieli.
Jej głos nagle się załamał. Po raz pierwszy usłyszałam nie rozkaz, lecz zmęczenie.
— Mamo, szkoła nie jest twoim bankiem.
— Ty nic nie rozumiesz! Gdybym nie wyglądała na ważną, nikt by mnie nie zaprosił. Nikt by nie zapytał, jak się czuję.
Aleksiej zacisnął szczękę.
— Mogłaś powiedzieć, że czujesz się samotna.
— A ty byś przyjechał? — spytała.
To pytanie uderzyło w niego mocniej niż oskarżenie. Spojrzał na mnie, a ja wiedziałam, że odpowiedź nie jest prosta.
Nella podpisała zobowiązanie do zwrotu pieniędzy szkole. Oddała część oszczędności i sprzedała srebrną zastawę, którą trzymała na specjalne okazje. Nie trafiła do więzienia, bo dyrektorka zgodziła się na ugodę, lecz musiała osobiście przeprosić emerytowanych nauczycieli i wyjaśnić, że nie organizowała żadnych oficjalnych spotkań.
Najtrudniejsza okazała się rozmowa w naszym mieszkaniu.
Nella siedziała przy stole, a jej metalowe zapięcie leżało na kolanach. Bez płaszcza wyglądała na mniejszą.
— Chciałam, żebyście zobaczyli we mnie kogoś ważnego — powiedziała.
— Widzę w tobie moją matkę — odparł Aleksiej. — Ale nie mogę dłużej udawać, że twoje potrzeby są ważniejsze od cudzych granic.
— A ty, Lilio? — zapytała. — Też mnie już skreśliłaś?
Pomyślałam o wszystkich paczkach, rachunkach i rozmowach, które kończyły się moim milczeniem.
— Nie skreśliłam cię. Odebrałam ci dostęp do mojego konta.
Nella spuściła wzrok.
— Mogę czasem przyjechać i zrobić zakupy sama?
— Możesz. Ale płacisz za swoje.
— A jeśli nie będę mogła?
— Wtedy porozmawiamy o tańszych produktach. Nie o udawaniu, że stać cię na życie, którego nie chcesz naprawdę.
Aleksiej przelał mi pieniądze za wszystkie wcześniejsze zakupy. Resztę przeznaczył na spłatę długu szkoły, lecz zrobił to przez oficjalną ugodę, a nie w tajemnicy za matkę. Po raz pierwszy jego pomoc nie polegała na zasłanianiu jej przed skutkami decyzji.
Kilka dni później Nella przyszła do nas z papierową torbą. Wyjęła z niej sześć puszek szprotek w pomidorach.
— Sklep miał promocję — powiedziała, stawiając je na stole. — Kupiłam za własne pieniądze.
— To już jest powód, żeby je otworzyć — odparł Aleksiej.
Usiedliśmy razem. Nella nie opowiadała o dyrektorce, dawnych koleżankach ani o tym, kto powinien ją podziwiać. Zapytała tylko, czy mogę nauczyć ją ustawiać własne konto zakupowe.
— Mogę — powiedziałam. — Ale najpierw usuniemy wszystkie zapisane karty.
— Wszystkie?
— Wszystkie.
Wzięła ode mnie telefon. Jej palec zawahał się nad ekranem, a potem nacisnął przycisk usunięcia.
W kuchni pachniało pomidorami i świeżym chlebem. Na lodówce ceramiczna ryba znów przekrzywiła się pod ciężarem kartki, którą Nella zapisała własnym pismem: „Płacę sama”.
Poprawiła ją, spojrzała na nas i powiedziała:
— Tylko nie kupujcie kawioru. Te szprotki są naprawdę dobre.
Przegapiłeś początek?




