CZĘŚĆ 4
— Czyje? — zapytałam.
Notariusz nie odpowiedział od razu. W pokoju ojca pachniało kurzem, lawendą z szafy i herbatą, której nikt nie tknął.
— Pani matki — powiedział w końcu. — Podpisała zobowiązanie, że wyprowadzi się z domu w ciągu trzydziestu dni od sprzedaży.
Mama wypuściła filiżankę z rąk.
Porcelana uderzyła o podłogę i rozpadła się na trzy kawałki.
Alla cofnęła się pod kredens.
— To nie tak miało wyglądać.
— Jak miało wyglądać? — zapytałam.
— Mieli kupić działkę, a mama miała pojechać do mnie. Tylko na jakiś czas.
— Do twojego mieszkania?
— Do domu pod miastem.
— Tego, który wynajmujesz?
Alla milczała.
Zofia stanęła obok mnie. W ręce trzymała mokrą ściereczkę, bo nadal sprzątała po rozbitej filiżance, jakby w ten sposób mogła naprawić całą sytuację.
— Powiedziałaś matce, że kupisz jej mały pokój — przypomniała.
— Miałam kupić, kiedy dostanę pieniądze.
— A jeśli kupujący nie chciałby czekać?
— Nie wiedziałam, co robić!
— Wiedziałaś — powiedziałem? Nie. Powinnam użyć żeńskiego: powiedziałam. — Wiedziałaś, co robić. Tylko uznałaś, że mama jest kosztem, który można przesunąć na później.
Alla spojrzała na mnie z gniewem.
— Łatwo ci mówić. Ty zawsze byłaś tą dobrą. Przyjeżdżałaś, płaciłaś, naprawiałaś. A potem patrzyłaś na nas z góry.
— Nigdy nie patrzyłam na ciebie z góry.
— Patrzyłaś. Nawet kiedy przynosiłaś zakupy. Nawet kiedy kupiłaś szklarnię.
— Kupiłam ją, bo mama chciała uprawiać pomidory.
— Kupiłaś ją, żeby wszyscy wiedzieli, że możesz więcej ode mnie.
Te słowa zabolały, bo były niesprawiedliwe, ale nie całkiem pozbawione prawdy. Przez lata pomagałam również po to, żeby ktoś wreszcie zauważył, że ja też jestem córką. Nie tylko tą, która ma przyjechać z narzędziami.
Mama siedziała na krześle z rękami na kolanach.
— Wera — powiedziała cicho. — Ja nie chciałam, żebyś została sama z tym domem.
— Nie byłam sama. Byłam twoją córką.
— Twój ojciec zawsze mówił, że ty masz głowę do papierów. Alla ma serce do ludzi.
— Alla właśnie sprzedała twój dach nad głową.
— Nie sprzedałam jeszcze — syknęła siostra.
— Podpisałaś umowę przedwstępną.
— Bo musiałam spłacić długi.
— Jakie długi?
Alla usiadła. Spuściła wzrok na własne sandały.
— Mąż odszedł. Zostawił kredyty. Bank zajął samochód. Jeśli nie oddam pieniędzy w tym miesiącu, stracę mieszkanie.
To był nieoczekiwany cios. Nie usprawiedliwiał jej, ale nagle zobaczyłam nie siostrę w jasnych spodniach, tylko kobietę, która próbowała przykryć własną panikę cudzym domem.
Mama wyszeptała:
— Czemu mi nie powiedziałaś?
— Bo wiedziałam, że wybierzesz Werę.
Nikt się nie odezwał.
Wtedy zrozumiałam, że matka nie przepisała domu, bo kochała Allę bardziej. Zrobiła to ze strachu. Bała się, że jeśli wybierze mnie, Alla zniknie, a jeśli wybierze Allę, ja jakoś to przeżyję.
To nie był brak miłości. To była miłość użyta jak ciężarek, który przygniótł tylko jedną osobę.
Następnego dnia wróciliśmy do kancelarii. Mama pojechała ze mną. Alla przyjechała osobno, z twarzą szarą od niewyspania.
Notariusz wyjaśnił, że testament ojca zmieniał wszystko. Darowizna mogła zostać podważona, a umowa z deweloperem nie mogła zostać wykonana bez prawidłowego uregulowania spadku. Nie musiałam robić z tego wojny. Wystarczyło, że dokumenty przemówiły tam, gdzie przez lata wszyscy milczeli.
— Czego pani chce? — zapytał Wolski.
Popatrzyłam na matkę.
— Chcę uznać testament ojca. Chcę, żeby mama miała dożywotnie prawo mieszkania. I chcę, żeby Alla oddała szklarnię albo zapłaciła za nią z własnych pieniędzy, nie z pieniędzy ze sprzedaży domu.
Alla uniosła głowę.
— A ty? Co dostaniesz?
— To, co zapisał tata.
— Dom?
— Dom i odpowiedzialność za niego.
Mama zacisnęła dłonie.
— Możesz mnie wyrzucić.
— Nie wyrzucę cię.
— Dlaczego?
— Bo tata nie zapisał mi domu po to, żebym zrobiła z niego karę. Zapisał mi go, bo wiedział, że będę pamiętać, kto w nim mieszkał.
Alla rozpłakała się dopiero na korytarzu. Nie podeszłam do niej od razu. Stałam przy tablicy z ogłoszeniami, gdzie ktoś przypiął kartkę o sprzedaży miodu.
— Wera — powiedziała. — Nie mam czym zapłacić za szklarnię.
— Oddasz mi ją w częściach.
— A jeśli nie dam rady?
— Wtedy sprzedasz samochód, który kupiłaś za zaliczkę od dewelopera.
Skrzywiła się.
— To okrutne.
— Okrutne było podpisać matce wyprowadzkę i nazwać to zabezpieczeniem.
Nie odpowiedziała. Wyjęła z torebki klucze do altany i położyła je na mojej dłoni.
Tydzień później przyjechałam na działkę z Krzyśkiem. Szklarni nie było, ale za stodołą leżały jej elementy: panele, profile i skrzynia z wkrętami. Alla nie zdążyła ich sprzedać. Zofia przyniosła listę rzeczy, które od niej odkupiła, a każdy przedmiot miał zapisany numer.
— Widzisz? — powiedziała. — Nawet cudze kłamstwa można zinwentaryzować.
Mama siedziała na ławce z dokumentami na kolanach. Podpisała prawo do mieszkania, potem długo patrzyła na nazwisko mojego ojca.
— On wiedział, że będziemy się o to kłócić? — zapytała.
— Nie wiem.
— Zawsze mówił, że ziemia nie lubi pośpiechu.
— Miał rację.
Jesienią nie sadziłam ziemniaków dla Alli. Posadziłam jeden rząd przy płocie, na próbę. Mama wyszła z domu w tej samej granatowej chuście i oparła się na łopacie.
— Za głęboko — powiedziała.
Spojrzałam na bruzdę.
— Tym razem sama wybiorę głębokość.
Przez chwilę myślałam, że zaprotestuje. Zamiast tego przesunęła łopatę i stanęła obok mnie.
Alla przyjechała po kilku dniach. Nie w sandałach, lecz w gumowcach. Przez trzy godziny czyściła profile szklarni, a potem zapytała, czy może pomóc ją złożyć.
— Nie będzie już twoja — powiedziałam.
— Wiem.
— Będziesz ją spłacać.
— Wiem.
Mama podeszła do nas z pudełkiem po herbacie. W środku leżały śruby, które ojciec przechowywał od lat.
— Te pasują do zawiasów — oznajmiła.
Alla wzięła pudełko. Palce jej drżały.
— Mamo, przepraszam.
Tamara długo patrzyła na córkę.
— Nie przepraszaj mnie za dom — powiedziała. — Przeproś mnie za to, że chciałaś sprzedać moje życie w pakiecie z działką.
Alla uklękła przy betonowym bloku i zaczęła sortować śruby.
Nie było wielkiego pojednania. Nikt nie rzucił się nikomu na szyję. Nie wszystkie rachunki dało się zapłacić, a niektórych zdań nie dało się cofnąć.
Ale kiedy zapadł zmierzch, szklarnia znów stała przy płocie. Krzywe profile poprawiliśmy, a jeden panel został pęknięty na środku. Mama powiedziała, że wiosną zasadzi tam pomidory.
Wzięłam do ręki stary testament ojca. Papier pachniał kurzem i lawendą.
— Wera — zawołała mama z grządki. — Podaj mi te ziemniaki.
Podałam jej wiadro.
Tym razem nie zapytała, dla kogo je sadzimy.
Przegapiłeś początek?

