CZĘŚĆ 4
— To niemożliwe — powiedziałem do telefonu.
Sekretarka powtórzyła nazwisko osoby, która złożyła wniosek.
Nie moje.
Marek.
Rozłączyłem się i przez kilka sekund słyszałem tylko nierówny oddech Wiktora oraz skrzypienie starej furtki.
Lenka trzymała dokument obiema rękami. Papier falował, bo palce córki drżały coraz mocniej.
— Podrobiłeś podpis ojca? — zapytała.
— Nie podrobiłem. Miałem pełnomocnictwo.
— Jakie pełnomocnictwo?
— To, które podpisał, kiedy załatwiałem mu świadczenia.
— Tam nie było zgody na sprzedaż ziemi.
— Była zgoda na reprezentowanie go w sprawach majątkowych.
— Nie kłam.
Marek podniósł głos.
— Wszyscy zachowujecie się, jakbym chciał go okraść! Chciałem zarobić i przenieść te pieniądze na konto rodziny. Myślicie, że firma sama się utrzyma? Myślicie, że dzieci będą miały przyszłość, jeśli będziemy wiecznie spłacać cudze problemy?
Lenka spojrzała na niego tak, jak patrzy się na obcego człowieka.
— Cudze problemy?
— Twój ojciec nie może całe życie trzymać się rozpadającej chałupy.
— To nie chałupa — powiedziała. — To miejsce, w którym dorastałam.
— Dorastałaś dzięki mnie.
Słowa wypowiedział zbyt szybko.
Wszyscy je usłyszeli.
Lenka odłożyła umowę na stół. Jej twarz stała się spokojna, ale ten spokój był bardziej niebezpieczny niż krzyk.
— Wyjdź z mojego samochodu. I z mojego życia.
— Lenka, zastanów się.
— Zastanawiałam się przez całą drogę.
Marek popatrzył na mnie.
— Andrzeju, możemy się dogadać. Podpisze pan sprzedaż, a ja dopilnuję, żeby dostał pan porządne pieniądze. Dom córki zostanie pański. Wszyscy wygramy.
— Ty już wygrałeś — odpowiedziałem. — Zanim ktokolwiek wiedział, że gra.
Witek zrobił krok naprzód.
— Wynoś się, zanim zapomnę, że jesteś rodziną.
Marek roześmiał się nerwowo.
— Rodziną? Ten człowiek całe życie odrzucał pomoc. Za chwilę nie będzie mógł sam dojść do wychodka.
Chciałem mu odpowiedzieć, ale wtedy matka podniosła walizkę i stanęła przede mną.
— Nie wolno ci mówić o jego starości tak, jakby była jego winą.
Marek spojrzał na nią z pogardą.
— A pani kim jest?
— Kobietą, która uciekła od swoich dzieci. Dlatego wiem, ile kosztuje jedna zła decyzja.
Jej słowa trafiły we mnie mocniej niż wszystko, co usłyszałem tego dnia.
Nie chciałem jej bronić. Nie chciałem jej przebaczać. Ale zobaczyłem, że przez dwadzieścia lat nosiła własną winę jak kamień, podczas gdy ja nosiłem swoją samotność.
Lenka wyjęła telefon.
— Rozmawiałam już z notariuszem. Pełnomocnictwo Marka zostaje unieważnione. Jutro składamy zawiadomienie o próbie oszustwa.
Marek ruszył w jej stronę.
— Nie zniszczysz mojego życia przez sentyment do starego domu.
— Nie — powiedziała. — Zniszczyłeś je sam, kiedy podpisałeś dokument za mojego ojca.
Przyjechał Witek sąsiadującym ciągnikiem, a chwilę później na podwórze weszła pani Halina, dawna pracownica poczty. Trzymała płócienną torbę pełną kopert.
— Przyniosłam resztę — oznajmiła. — Sołtys trzymał je w starej szafie. Znalazłam po jego śmierci.
Matka zakryła usta dłonią.
Na kopertach widniały daty z pierwszych pięciu lat po jej odejściu.
Każdy list był zaadresowany do mnie.
Nie otworzyłem żadnego.
— Dlaczego ich nie czytasz? — zapytała Lenka.
— Bo przez dwadzieścia lat żyłem bez tych słów. Nie pozwolę, żeby kilka kartek zdecydowało, co mam czuć dzisiaj.
Matka skinęła głową. Przyjęła to bez protestu.
Następnego ranka pojechaliśmy do gminy: ja, Lenka, Witek i Halina. Marek nie pojawił się. Jego firma odsunęła go od negocjacji, gdy wyszło na jaw, że działał bez zgody właściciela ziemi. Nie trafił do więzienia tego dnia, ale stracił stanowisko, udziały i zaufanie ludzi, którym obiecywał wielkie pieniądze.
To nie było zwycięstwo, które przynosi radość.
Raczej ciężar zdjęty z karku.
Urzędnicy potwierdzili, że bez mojego podpisu droga nie może wejść na działkę. Gmina zaproponowała inne rozwiązanie. Trasa miała zostać przesunięta za wzgórze, a część ziemi wykupiono ode mnie po uczciwej cenie. Zostawiłem sobie dom, sad i warsztat.
Dom Lenki przyjąłem dopiero po obejrzeniu garażu.
Za drzwiami czekał stół roboczy, imadło i stara, odnowiona maszyna do szycia z żelaznym pedałem.
Na ścianie wisiała fotografia trzech dzieci w uszytych przeze mnie kurtkach.
— Skąd ją wzięłaś? — spytałem.
— Z albumu. Zrobiłam kopię dla Wiktora i Saszki.
Dotknąłem ramy. Pod szkłem widziałem Lenę z twarzą poważną jak u dorosłej kobiety, Saszka z rozpiętym kołnierzem i Wiktora, który patrzył w bok, bo zawsze bardziej interesowały go mrówki niż fotograf.
— Nie będę mieszkał tu codziennie — powiedziałem.
— Wiem.
— Ale przyjadę zimą. Kiedy będzie zimno.
Lenka uśmiechnęła się przez łzy.
— Będę czekać.
Matka nie wtrącała się. Zamieszkała w małym pokoju obok domu Lenki, który wynajęła za własne oszczędności. Nie wróciła do mojego łóżka i nie prosiła, żebym zapomniał. Czasem przyjeżdżała na niedzielny obiad. Siedziała przy końcu stołu, zawsze z rękami złożonymi na kolanach.
Pewnego dnia podała mi ostatnią kopertę.
— Tę napisałam wtedy, w pierwszą zimę.
— Co w niej jest?
— Wszystko, czego nie umiałam powiedzieć.
Otworzyłem ją dopiero w warsztacie. Papier pachniał kurzem i lawendą. List był krótki. Pisała, że pamięta moje palto, że żałuje, że śni o dzieciach i że jeśli kiedyś wróci, nie będzie prosiła o miejsce przy stole.
Na końcu dodała jedno zdanie: „Chcę tylko zobaczyć, czy potrafiliście przeżyć beze mnie”.
Przeżyliśmy.
Ale nie tak, jak myślała.
W grudniu wnuki Lenki przyjechały do warsztatu. Dziewczyna przyniosła kawałki grubego materiału, a chłopak usiadł przy maszynie i przez pół godziny próbował zrozumieć, po co służy koło zamachowe.
— Dziadku, umiesz uszyć coś dla nas? — zapytała dziewczyna.
Spojrzałem na Lenę. Stała w progu i trzymała w dłoni starą solniczkę, tę samą, którą zabrała z mojego kuchennego stołu.
— Umiem — odpowiedziałem. — Ale tym razem każdy wybiera sobie kolor.
Matka siedziała przy piecu i płakała bezgłośnie.
Nie podszedłem do niej od razu.
Najpierw nawlekłem igłę, położyłem materiał pod stopką i uruchomiłem starą maszynę. Żelazne koło zaczęło obracać się ciężko, rytmicznie, jakby pamiętało noc sprzed dwudziestu lat.
Lenka usiadła obok mnie.
— Tato — powiedziała — nie musisz już niczego rozcinać, żeby nas ogrzać.
Przerwałem szycie i spojrzałem na troje dorosłych dzieci, na wnuki oraz na kobietę, która po tak długiej drodze siedziała przy moim piecu.
Potem podałem matce pierwszy kawałek materiału.
— Trzymaj mocno — powiedziałem. — Razem łatwiej prosto poprowadzić szew.
Przegapiłeś początek?




