CZĘŚĆ 4
Pani Celina wyjęła z torebki kopertę z kremowego papieru. Nie była zwyczajna. Na rogu miała odciśnięty znak starej kasy oszczędnościowej, tej samej, która od lat nie istniała.
Położyła ją na stole.
— Ten rachunek otwarto w dniu, kiedy kupiła pani dom — powiedziała. — Wpływały na niego pieniądze z pani pensji, ale jako pełnomocnik wpisano inną osobę.
— Moją matkę?
Pani Celina pokręciła głową.
— Nie. Karolinę.
Olek przestał rysować po zaparowanej szybie. Nina ścisnęła moją dłoń tak mocno, że poczułam paznokcie przez rękaw.
— To niemożliwe — powiedziałam. — Karolina zawsze twierdziła, że nie ma dostępu do moich rachunków.
— Miała dostęp do jednego. Do tego, który założyła pani, gdy bank wymagał dodatkowego pełnomocnika podczas kredytu. Pani ojciec przekonał panią, że chodzi o zabezpieczenie domu.
Pamiętałam ten dzień. Pamiętałam jego dłoń na moim ramieniu i słowa: „Rodzina musi sobie ufać”. Pamiętałam, że byłam wtedy po trzydziestogodzinnym dyżurze i podpisałam dokumenty bez czytania każdej strony.
Pani Róża otworzyła kopertę.
— Z tego rachunku wypłacono ponad sto tysięcy złotych. Nie na rejs. Na zaliczkę za mieszkanie Karoliny.
Poczułam, jak podłoga lekko odpływa.
— Czyli nie tylko utrzymywałam rodziców.
— Utrzymywałaś także jej rodzinę — powiedziała pani Celina. — A dzisiaj chcieli zabrać ci jedyne wakacje, które opłaciłaś wyłącznie dla swoich dzieci.
Telefon znów zadzwonił.
Karolina.
Odebrałam na głośniku.
— Maju, nie rób z tego przedstawienia — powiedziała. W tle słychać było stukot sztućców i szum statku. — Rodzice są przerażeni. Nie mogą wyjść z portu, dopóki nie zapłacą.
— Mogą zapłacić pieniędzmi, które zabrali.
— To była pomoc dla mnie.
— Bez mojej zgody?
— Miałaś więcej niż my.
Pani Celina zacisnęła usta.
— Karolino — powiedziała wyraźnie — widzę cię w zestawieniu przelewów. Wiem, że to ty zatwierdzałaś wypłaty.
Po drugiej stronie rozległ się gwałtowny oddech.
— Pani Celino, proszę się nie wtrącać.
— Wtrącałam się przez pięć lat, kiedy fałszowaliście opisy przelewów. Dziś przestałam.
To był nieoczekiwany zwrot. Pani Celina nie tylko miała kopie. Przez cały ten czas przechowywała także pokwitowania, na których Karolina własnoręcznie potwierdzała odbiór pieniędzy.
Ojciec wyrwał jej telefon.
— Maja, posłuchaj mnie. Wszystko oddamy.
— Kiedy?
— Gdy sprzedamy dom.
— Dom należy do mnie.
Zapadła ciężka pauza.
— Nie możesz nas tak zostawić — powiedział.
— To wy zostawiliście mnie i dzieci na terminalu, żeby kupić sobie apartament.
Matka zaczęła płakać.
— Jesteśmy twoimi rodzicami.
— A ja jestem matką Olek i Niny. To im obiecałam tę podróż.
Nie powiedziałam, że obietnica już się zmieniła. Kilka minut wcześniej zarezerwowałam małą chatę w górach, z kominkiem, ścieżką do lasu i pokoikiem, w którym na ścianie wisiały drewniane gwiazdy. Nie potrzebowaliśmy luksusowego statku. Potrzebowaliśmy miejsca, w którym nikt nie będzie przeliczał naszej wartości na powierzchnię apartamentu.
Pani Róża wykonała trzy telefony. Bank zamknął rachunek, z którego korzystała Karolina. Zarządca statku otrzymał potwierdzenie, że karta została zgłoszona jako skradziona, a wszelkie dalsze obciążenia są nieuprawnione. Rodzice musieli zapłacić za zejście z pokładu własnymi pieniędzmi. Karolina pożyczyła im część, ale tylko dlatego, że bez tego nie mogłaby sama opuścić statku.
Nie zapłaciłam ani złotówki.
Wieczorem pojechaliśmy do chaty. Olek i Nina siedzieli z tyłu samochodu, owinięci kocami. Na światłach Nina nagle zapytała:
— Czy babcia już nas nie kocha?
Spojrzałam w lusterko.
— Nie wiem, kochanie. Ale wiem, że miłość nie zabiera dzieciom miejsca przy stole.
— A jeśli będzie chciała wrócić?
— Wtedy będzie musiała najpierw zwrócić to, co zabrała.
Nie chodziło wyłącznie o pieniądze. Chodziło o imiona na przelewach, o podpisy, o lata, w których rodzice nauczyli mnie uważać własne zmęczenie za obowiązek. Chodziło o Karolinę, która mogła powiedzieć „nie”, ale zamiast tego brała kolejne pieniądze i udawała, że niczego nie widzi.
Następnego ranka spotkałam się z nimi w biurze pani Róży. Ojciec przyszedł w płaszczu, którego nigdy wcześniej nie widziałam. Matka trzymała torebkę obiema rękami. Karolina siedziała osobno, blada i z podkrążonymi oczami.
Na stole leżał plan spłat.
— Dom zostaje mój — powiedziałam. — Samochody wracają do firmy leasingowej. Rachunki przepisuję na was albo zostają odłączone. Macie trzydzieści dni na wyprowadzkę.
Matka spojrzała na mnie z niedowierzaniem.
— Naprawdę wyrzucasz nas na ulicę?
— Daję wam trzydzieści dni i pieniądze na kaucję za małe mieszkanie. To nie jest ulica.
Ojciec prychnął.
— Łaska?
— Ostatnia rzecz, którą robię z poczucia obowiązku. Potem będziecie żyć za swoje.
Pani Róża przesunęła w jego stronę zestawienie długów.
— Podpisuje pan uznanie zobowiązania albo sprawa trafia do rozliczenia majątkowego.
Ojciec spojrzał na dokument, lecz nie dotknął go.
Karolina odezwała się cicho:
— Maju, ja nie wiedziałam, że to wszystko jest twoje.
— Wiedziałaś. Może nie znałaś każdej kwoty, ale wiedziałaś, że pracuję nocami, a wy płacicie za wakacje z mojego konta.
— Bałam się, że rodzice przestaną mi pomagać.
— Więc pozwoliłaś im zabrać pomoc moim dzieciom.
To zdanie sprawiło, że odwróciła wzrok.
Nie czułam triumfu. Czułam żal po rodzinie, którą przez lata próbowałam utrzymać przy życiu sama, jak pacjenta podłączonego do aparatury mimo braku nadziei. Tym razem odłączyłam nie człowieka, lecz kłamstwo.
Karolina podpisała zobowiązanie jako pierwsza. Zgodziła się sprzedać mieszkanie, które kupiła za moje pieniądze, i oddać całość z uzyskanej kwoty. Rodzice podpisali później. Ojciec zrobił to z taką siłą, że pióro pękło mu w dłoni, a czarna kropla atramentu spadła na jego nazwisko.
Kiedy wychodziliśmy, Olek podał mi papierową zawieszkę z małą latarnią morską. W terminalu oderwała się od walizki i myślałam, że ją zgubiliśmy.
— Znalazłem ją w kieszeni — powiedział. — Czy możemy ją powiesić w naszej chacie?
— Możemy.
Nina podniosła wzrok.
— A statek?
— Statek odpłynął bez nas.
— To dobrze — powiedziała. — Na statku nie byłoby śniegu.
Wieczorem zawiesiliśmy latarnię nad kominkiem. Jej maleńkie światło odbiło się w szybie piekarnika, dokładnie tam, gdzie piekły się pierniki. Olek i Nina kłócili się o największą gwiazdkę, a ja po raz pierwszy nie próbowałam uciszać ich dla wygody kogoś dorosłego.
Telefon leżał wyłączony na półce. Obok niego położyłam podpisany plan spłat i kartkę z rezerwacją chaty.
Nina przycisnęła nos do szyby kominka.
— Mamo, ta latarnia świeci na naszą stronę.
Popatrzyłam na małe światło, które drżało nad naszym stołem.
— Wiem — odpowiedziałam. — Tym razem to my jesteśmy portem.
Przegapiłeś początek?
